USG piersi: kiedy wykonać, a kiedy mammografię

Wyjaśniamy, od jakiego wieku i jak często wykonać USG piersi, kiedy kierujemy na mammografię oraz na co zwrócić uwagę w samobadaniu.
→ Rejestracja: bodymove.pl/ginekolog-warszawa

USG piersi — dla kogo, od kiedy, jak często

• USG to badanie pierwszego wyboru u osób <40 r.ż., w ciąży i laktacji, a także przy objawach (guzek, ból ogniskowy, wyciek z brodawki). W przypadku wyczuwalnej zmiany u <30 r.ż. USG jest zwykle badaniem startowym; ≥40 r.ż. częściej zaczynamy od mammografii diagnostycznej, uzupełniając USG. ACR Acsearch

• Mammografia przesiewowa (screening) dla osób o przeciętnym ryzyku: co 2 lata w wieku 40–74 lat (USPSTF, 2024). Jeśli masz objawy — nie czekasz na screening, tylko robimy diagnostykę od razu. uspreventiveservicestaskforce.org

• Program w Polsce (NFZ): bezpłatna mammografia 45–74 r.ż. co 2 lata (bez skierowania). Pacjent+1

• Wyższe ryzyko (np. BRCA, ryzyko życiowe ≥20%): zaleca się coroczne MRI piersi + mammografię od ok. 30 r.ż. (lub 10 lat przed najmłodszym zachorowaniem w rodzinie; dobór indywidualny). nccn.org

Szukasz badania blisko domu? Wykonujemy USG piersi na Żoliborzu/Bielanach i pomożemy dobrać właściwą ścieżkę diagnostyki: USG piersi.

USG vs. mammografia vs. MRI — porównanie wskazań

• Mammografia (2D/DBT) – jedyne badanie screeningowe w populacji. Najlepiej wykrywa zwapnienia i mikrozwapnienia; przy gęstych piersiach czułość bywa niższa. USPSTF rekomenduje co 2 lata 40–74 r.ż.; dla ≥75 r.ż. dowody są niewystarczające. uspreventiveservicestaskforce.org

• USG – bez promieniowania; świetne do różnicowania torbiel vs. zmiana lita i jako uzupełnienie mammografii u piersi gęstych. Nie zastępuje mammografii w programie przesiewowym. ACR Acsearch

• MRI piersi (z kontrastem) – dla grup wysokiego ryzyka; dodatkowo EUSOBI zaleca oferowanie MRI kobietom ze skrajnie gęstymi piersiami (rozważenie MRI, gdy gęstość istotnie ogranicza czułość mammografii). eusobi.org+1

U kobiet z gęstymi piersiami decyzję o badaniach uzupełniających (USG/MRI) podejmujemy indywidualnie po ocenie ryzyka i wyniku mammografii. ACR Acsearch

Krótko: jak dobieramy badanie?

• Brak objawów, przeciętne ryzyko: mammografia wg przedziału wiekowego (w PL: program 45–74 r.ż.). Gov.pl

• Wyczuwalna zmiana <30 r.ż.: USG na start. ≥40 r.ż.: zwykle mammografia diagnostyczna + USG. ACR Acsearch

• Wysokie ryzyko: MRI corocznie + mammografia, plan indywidualny. nccn.org

Jak przygotować się do badania (dzień cyklu, kosmetyki)

• USG piersi: dla komfortu wybierz I połowę cyklu (ok. 5.–10. dzień); w ciąży/laktacji USG można wykonać w dowolnym terminie. (Rekomendacja praktyczna – piersi są wtedy mniej tkliwe). Cedars-Sinai

• Mammografia:

  • Nie używaj w dniu badania dezodorantu/pudru/balsamu w okolicy pach i piersi (artefakty na zdjęciach). Radiologyinfo.org

  • Dla wygody zaplanuj termin około tygodnia po miesiączce (mniej tkliwości). Radiologyinfo.org+1

  • Zabierz wcześniejsze wyniki obrazowe do porównania. Radiologyinfo.org

Ile to trwa?

• USG piersi: zwykle 15–25 minut (dłużej przy zmianach wymagających dokumentacji).

• Mammografia: kilkanaście minut + czas na opis (czasem dodatkowe ujęcia wg radiologa).

Niepokojące objawy — kiedy pilnie do lekarza

Zgłoś się szybko, jeśli zauważysz: nowy guzek, wyraźną asymetrię, dołkowanie skóry, wciągnięcie brodawki, wyciek (zwłaszcza krwisty) lub ból ogniskowy. W zależności od wieku i wywiadu rozpoczniemy USG lub mammografię diagnostyczną. ACR Acsearch

Samobadanie piersi – kiedy i jak?

Samobadanie nie zastępuje badań obrazowych, ale pomaga wykryć nową zmianę między wizytami.

• Kiedy? Najlepiej w tygodniu po zakończeniu miesiączki; po menopauzie wybierz stały dzień każdego miesiąca. Mayo Clinic

• Jak? Obejrzyj piersi w lustrze (ręce w dół/unoszone/na biodrach), następnie badanie palpacyjne (ruchy okrężne lub promieniste w czterech kwadrantach i zaotoczkowo), oraz pod prysznicem.

Jeśli coś Cię niepokoi — nie czekaj do kolejnego screeningu, tylko umów diagnostykę.

Dodatkowe odpowiedzi na częste pytania (rozszerzone)

Czy implanty utrudniają badanie?
Mammografia jest wykonywalna – robi się dodatkowe projekcje z przemieszczeniem implantu (Eklund/ID views); do oceny samego implantu (pęknięcie) używa się USG/MRI. Zawsze poinformuj personel o implantach. Radiologyinfo.org

Czy gęste piersi wymagają dodatkowych badań?
Czasem tak. Po ocenie mammografii lekarz może zaproponować USG uzupełniające; w wybranych sytuacjach (wysokie ryzyko, bardzo gęste piersi) rozważa się MRI. ACR Acsearch+1

Promieniowanie w mammografii — czy to bezpieczne?
Dawka w standardowej mammografii jest niewielka i korzyści ze screeningu przewyższają ryzyko u osób w zalecanych grupach wiekowych (stąd rekomendacje USPSTF). uspreventiveservicestaskforce.org

USG czy mammografia, jeśli mam 35 lat i wyczułam guzek?
Zwykle USG w pierwszej kolejności; w razie potrzeby — mammografia diagnostyczna i ewentualne biopsje pod kontrolą obrazu. ≥40 r.ż. startem częściej jest mammografia diagnostyczna + USG. ACR Acsearch

Tabela porównawcza (USG vs. mammografia vs. MRI)

Cytowania: USPSTF, NFZ/PL program, ACR/EUSOBI/NCCN. nccn.org+4uspreventiveservicestaskforce.org+4Gov.pl+4

Umów USG piersi (Żoliborz/Bielany)
• USG piersi · Cennik · Kontakt · bodymove.pl/ginekolog-warszawa

Więcej o opiece i diagnostyce znajdziesz też na ginekolog-warszawa.pro.

Źródła naukowe

• USPSTF (2024) – mammografia co 2 lata 40–74 r.ż.; brak wystarczających dowodów dla badań uzupełniających przy gęstych piersiach i dla ≥75 r.ż. uspreventiveservicestaskforce.org+1

• Program w Polsce (NFZ/Ministerstwo Zdrowia) – bezpłatna mammografia 45–74 r.ż. co 2 lata. Gov.pl+1

• ACR Appropriateness Criteria – Palpable Breast Masses – dobór metody wg wieku/objawów (USG <30 r.ż., MG diagnostyczna ≥40 r.ż.). ACR Acsearch

• NCCN (2025, wersja dla pacjentów) – MRI corocznie dla grup wysokiego ryzyka wraz z mammografią. nccn.org

• EUSOBI (pozycja dot. piersi skrajnie gęstych) – rozważenie MRI w tej grupie. eusobi.org

• RadiologyInfo (RSNA/ACR) – przygotowanie do mammografii (bez dezodorantu/pudru; najlepiej tydzień po miesiączce). Radiologyinfo.org+1

• Mayo Clinic / Cleveland Clinic – samobadanie najlepiej tydzień po miesiączce; kroki badania. Mayo Clinic+1