Ból barku przy unoszeniu ręki – stożek rotatorów, kaletka czy konflikt podbarkowy?

Dlaczego bark boli podczas unoszenia ręki?

Bark jest jednym z najbardziej ruchomych obszarów ludzkiego ciała.

Aby swobodnie unieść rękę nad głowę, muszą współpracować między innymi:

• staw ramienny,
• łopatka,
• obojczyk,
• mięśnie stożka rotatorów,
• mięsień naramienny,
• liczne ścięgna i więzadła.

Jeżeli jedna z tych struktur zostanie przeciążona lub przestaje prawidłowo współpracować z pozostałymi, określony fragment ruchu może powodować ból.

Dlatego pacjent często zauważa, że ręka nie boli przez cały czas.

Problem może pojawiać się dopiero:

• podczas unoszenia jej bokiem,
• powyżej poziomu barku,
• przy sięganiu za plecy,
• podczas opuszczania ramienia.

Charakter ruchu jest bardzo ważną wskazówką diagnostyczną.

Ból podczas unoszenia ręki bokiem

Jednym z częstszych objawów jest ból podczas odwodzenia ramienia, czyli podnoszenia ręki bokiem.

Pacjent może swobodnie rozpocząć ruch, ale po osiągnięciu określonego kąta zaczyna odczuwać:

• kłucie,
• szczypanie,
• pieczenie,
• uczucie blokowania.

Po uniesieniu ręki jeszcze wyżej dolegliwość może czasami ponownie się zmniejszyć.

Taki charakter bólu bywa określany jako bolesny łuk ruchu.

Może pojawiać się między innymi przy problemach struktur znajdujących się w przestrzeni podbarkowej.

Co to jest stożek rotatorów?

Stożek rotatorów tworzą mięśnie oraz związane z nimi ścięgna otaczające staw ramienny.

Ich zadaniem jest między innymi:

• stabilizacja głowy kości ramiennej,
• kontrolowanie ruchu,
• wspomaganie rotacji,
• udział w unoszeniu kończyny.

Ścięgna te każdego dnia wykonują ogromną liczbę powtarzalnych ruchów.

Nic więc dziwnego, że są jednymi z częściej przeciążanych struktur barku.

BODYMOVE posiada osobną podstronę dotyczącą uszkodzenia stożka rotatorów.

Jak boli przeciążony stożek rotatorów?

Dolegliwości mogą obejmować:

• ból podczas unoszenia ręki,
• ból przy sięganiu wysoko,
• dyskomfort podczas zakładania ubrania,
• osłabienie ramienia,
• ból nocny,
• trudność z leżeniem na chorym barku.

Ból może promieniować w dół górnej części ramienia.

Nie powinien być jednak automatycznie utożsamiany z uszkodzeniem stożka.

Podobne objawy mogą dawać również inne problemy barku.

Czy stożek rotatorów może się naderwać?

Tak.

Uszkodzenia mogą mieć różny stopień.

Może dojść do:

• przeciążenia i tendinopatii,
• częściowego uszkodzenia ścięgna,
• pełnego przerwania jego ciągłości.

Większe uszkodzenie częściej powoduje nie tylko ból, ale również wyraźną utratę siły.

Pacjent może mieć problem z samodzielnym uniesieniem ręki mimo zachowanej możliwości biernego wykonania ruchu.

W takiej sytuacji warto skonsultować się z ortopedą.

Nagły ból barku przy unoszeniu ręki

Jeżeli dolegliwość pojawiła się nagle podczas:

• podnoszenia dużego ciężaru,
• rzutu,
• gwałtownego szarpnięcia,
• upadku,
• treningu,

trzeba brać pod uwagę świeży uraz.

Szczególnej uwagi wymaga sytuacja, gdy pacjent:

• poczuł trzask,
• natychmiast stracił siłę,
• nie może unieść ręki,
• pojawił się duży obrzęk lub krwiak.

Takiego urazu nie warto próbować „rozćwiczać” bez wcześniejszej oceny.

Co to jest kaletka podbarkowa?

Kaletka jest niewielką strukturą wypełnioną płynem.

Jej funkcją jest zmniejszanie tarcia pomiędzy przemieszczającymi się względem siebie tkankami.

Jedna z kaletek znajduje się w przestrzeni podbarkowej.

Jeżeli zostanie podrażniona, może powodować ból podczas poruszania ramieniem.

Dolegliwość może pojawiać się szczególnie podczas:

• unoszenia ręki,
• wykonywania ruchów nad głową,
• leżenia na barku.

Zapalenie kaletki podbarkowej – jakie daje objawy?

Pacjent może odczuwać:

• ból bocznej części barku,
• bolesność podczas unoszenia,
• tkliwość,
• ból nocny,
• problem z leżeniem na bolesnej stronie.

Czasami dolegliwości rozwijają się po intensywnym okresie aktywności.

Przykładowo po:

• remoncie mieszkania,
• malowaniu sufitu,
• pływaniu,
• treningach siłowych,
• dużej liczbie ruchów ręką nad głową.

USG barku może umożliwić ocenę kaletki oraz ilości znajdującego się w niej płynu.

Co oznacza „konflikt podbarkowy”?

Określenie konfliktu lub zespołu ciasnoty podbarkowej stosowane jest w odniesieniu do problemów występujących podczas przemieszczania struktur w przestrzeni pod wyrostkiem barkowym.

Objawy często występują właśnie przy unoszeniu ramienia.

Pacjent może odczuwać:

• szczypanie,
• kłucie,
• bolesny łuk ruchu,
• ograniczenie swobodnego unoszenia.

Nie należy jednak zakładać, że wszystkie przypadki bólu barku wynikają z prostego „ocierania kości o ścięgno”.

Mechanika barku jest bardziej złożona.

Znaczenie mają również:

• tolerancja ścięgien na obciążenie,
• ruch łopatki,
• siła mięśni,
• wcześniejsze urazy,
• poziom aktywności.

Dlaczego bark boli między około połową a końcem unoszenia ręki?

U części pacjentów ból pojawia się tylko w określonym fragmencie zakresu.

Ręka zaczyna być unoszona bez problemu, następnie pojawia się bolesny fragment ruchu, a po dalszym uniesieniu objaw słabnie.

Takie zjawisko może kierować diagnostykę w stronę struktur przestrzeni podbarkowej.

Nie wystarcza jednak do postawienia konkretnej diagnozy.

Potrzebne jest badanie siły, ruchomości oraz reakcja barku na różne testy.

Ból przy opuszczaniu ręki

Czasami większym problemem niż samo podniesienie kończyny jest jej kontrolowane opuszczenie.

Pacjent może:

• unieść rękę,
• ale mieć trudność z jej powolnym opuszczeniem,
• odczuwać nagłe „puszczenie” ramienia,
• zauważyć znaczną utratę siły.

Może to zwiększać podejrzenie poważniejszego problemu stożka rotatorów.

W takiej sytuacji przydatna jest konsultacja lekarska i diagnostyka obrazowa.

Ból barku podczas zakładania kurtki

Założenie kurtki wymaga znacznego zakresu ruchu ramienia.

Ból może występować podczas:

• unoszenia,
• rotacji,
• cofania ramienia.

Jeżeli problem pojawia się tylko w jednym kierunku, może chodzić o miejscowe przeciążenie.

Jeżeli natomiast praktycznie wszystkie ruchy barku są mocno ograniczone, trzeba uwzględnić także inne możliwości.

Zamrożony bark – kiedy ruch jest coraz bardziej ograniczony?

Przy zamrożonym barku problemem staje się nie tylko ból, ale również stopniowo postępująca sztywność.

Pacjent zauważa, że coraz trudniej:

• podnieść rękę,
• założyć kurtkę,
• uczesać włosy,
• sięgnąć za plecy,
• zapiąć biustonosz.

Charakterystyczne jest ograniczenie zarówno ruchów wykonywanych samodzielnie, jak i tych wykonywanych biernie.

BODYMOVE posiada osobną stronę dotyczącą leczenia zamrożonego barku.

Jak odróżnić zamrożony bark od uszkodzenia stożka?

W dużym uproszczeniu:

przy uszkodzeniu stożka pacjent może mieć ograniczenie ruchu przede wszystkim z powodu bólu lub utraty siły.

Przy zamrożonym barku charakterystyczna jest wyraźna sztywność stawu.

Ruch jest ograniczony nawet wtedy, gdy ktoś inny próbuje delikatnie poruszyć ramieniem.

Nie jest to jednak wystarczający sposób samodzielnego diagnozowania.

Ból barku podczas sięgania za plecy

To kolejna czynność wymagająca znacznej ruchomości.

Pacjent może mieć problem z:

• sięganiem do tylnej kieszeni,
• zapinaniem ubrania,
• wycieraniem pleców ręcznikiem.

Ból może wynikać z ograniczenia ruchomości lub problemów struktur barku.

Jeżeli zakres stopniowo się zmniejsza, warto zwrócić szczególną uwagę na możliwość rozwijającego się zamrożonego barku.

Ból barku po treningu na siłowni

Trening barków często obejmuje dużo ruchów wykonywanych nad głową.

Przykładowo:

• wyciskanie hantli,
• military press,
• unoszenie bokiem,
• wyciskanie sztangi,
• podciąganie.

Jeżeli w krótkim czasie znacząco zwiększymy:

• ciężar,
• liczbę serii,
• częstotliwość treningów,

ścięgna mogą nie być przygotowane do nowych obciążeń.

Ból nie musi oznaczać zerwania.

Czasami jest przede wszystkim sygnałem przeciążenia.

Czy z bolącym barkiem można trenować?

To zależy od nasilenia dolegliwości i rodzaju ćwiczenia.

Nie zawsze trzeba całkowicie przerywać aktywność.

Można czasowo zmniejszyć:

• ciężar,
• zakres ruchu,
• liczbę serii,
• liczbę ćwiczeń wykonywanych nad głową.

Jeżeli jednak każdy trening powoduje coraz większy ból, dalsze zwiększanie obciążeń nie jest rozsądnym rozwiązaniem.

Bark boli tylko przy unoszeniu ciężaru

Jeżeli ruch bez obciążenia jest bezbolesny, ale problem pojawia się podczas podnoszenia kilku lub kilkunastu kilogramów, może mieć znaczenie tolerancja ścięgien na obciążenie.

Nie należy jednak interpretować tego automatycznie jako „słaby bark”.

Warto ocenić:

• siłę,
• zakres ruchu,
• lokalizację bólu,
• sposób reagowania na różne ćwiczenia.

Bark boli podczas pływania

Pływanie wymaga wykonywania tysięcy ruchów kończynami górnymi.

Dolegliwości barku są więc częstym problemem u pływaków.

Znaczenie może mieć:

• liczba treningów,
• dystans,
• technika,
• zmęczenie,
• tolerancja ścięgien.

Pacjent może zauważać ból przede wszystkim podczas określonej fazy ruchu.

Warto wtedy przeanalizować zarówno bark, jak i sposób prowadzenia całej kończyny.

Ból barku u osoby pracującej nad głową

Problem często dotyczy:

• malarzy,
• monterów,
• elektryków,
• pracowników budowlanych.

Wielogodzinne utrzymywanie rąk wysoko zwiększa wymagania stawiane mięśniom i ścięgnom barku.

Jeżeli po każdym dniu pracy dolegliwości narastają, warto działać wcześniej zamiast czekać, aż podniesienie ręki stanie się niemożliwe.

Ból z przodu barku

Jeżeli dolegliwości znajdują się bardziej z przodu stawu, może mieć znaczenie między innymi ścięgno głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia.

Pacjent może odczuwać ból podczas:

• podnoszenia,
• dźwigania,
• zginania ramienia,
• wykonywania ruchów nad głową.

USG może umożliwić ocenę również tej struktury.

Ból z boku barku

Dolegliwość na bocznej powierzchni ramienia, szczególnie w górnej części, często współwystępuje z problemami stożka rotatorów lub struktur podbarkowych.

Pacjent czasami wskazuje miejsce bólu kilka centymetrów poniżej samego stawu.

To nie oznacza, że właśnie tam znajduje się źródło problemu.

Ból barku może być odczuwany w pewnym oddaleniu od uszkodzonej struktury.

Ból barku promieniujący do łokcia

Ból pochodzący z barku może rozchodzić się w kierunku ramienia.

Jeżeli jednak dolegliwości schodzą aż do:

• przedramienia,
• dłoni,
• palców

i towarzyszy im:

• drętwienie,
• mrowienie,
• pieczenie,

trzeba uwzględnić możliwość problemu neurologicznego lub odcinka szyjnego.

BODYMOVE opisuje takie objawy między innymi na stronie dotyczącej rwy barkowej.

Bark czy kręgosłup szyjny?

Bardziej miejscowy problem barku może sugerować:

• ból podczas ruchów ramieniem,
• ograniczenie konkretnych ruchów,
• ból podczas leżenia na barku.

Problem pochodzący z szyi częściej może powodować:

• ból karku,
• promieniowanie w dół ręki,
• drętwienie,
• mrowienie,
• zmianę objawów podczas ruchu głową.

Oba problemy mogą jednak występować równocześnie.

Kiedy warto wykonać USG barku?

USG barku może być szczególnie przydatne, gdy występuje:

• przewlekły lub ostry ból,
• ograniczenie ruchomości,
• osłabienie ramienia,
• uraz,
• trzeszczenie,
• ból podczas określonych ruchów.

Badanie umożliwia ocenę wielu tkanek miękkich.

Co można zobaczyć w USG barku?

USG może pomóc ocenić między innymi:

• ścięgna stożka rotatorów,
• ścięgno głowy długiej bicepsa,
• kaletkę podbarkową,
• płyn w obrębie stawu,
• niektóre więzadła,
• wybrane zmiany zapalne.

W BODYMOVE wykonywane jest również badanie dynamiczne, podczas którego struktury można obserwować w trakcie poruszania ramieniem.

Dlaczego dynamiczne USG jest przydatne?

Niektóre objawy występują tylko podczas ruchu.

Klasyczne zdjęcie pokazuje strukturę w jednym momencie.

Podczas dynamicznego USG lekarz może natomiast poprosić pacjenta o:

• uniesienie ręki,
• rotację,
• wykonanie innego kontrolowanego ruchu.

Dzięki temu można obserwować zachowanie części struktur w momencie, gdy normalnie pojawia się ból.

Czy USG pokaże zerwanie stożka rotatorów?

USG jest bardzo przydatnym badaniem w ocenie ciągłości wielu ścięgien stożka rotatorów.

Może umożliwiać rozpoznanie:

• zmian przeciążeniowych,
• częściowego uszkodzenia,
• pełnego przerwania ścięgna.

Wynik powinien być jednak interpretowany razem z badaniem siły i funkcji barku.

Czy USG pokaże kaletkę?

Tak.

Można ocenić między innymi jej:

• grubość,
• obecność płynu,
• zmiany w otaczających tkankach.

Jest to jedno z powodów, dla których USG dobrze sprawdza się przy bólu pojawiającym się podczas ruchu ramienia.

USG czy RTG barku?

Badania mają różne zastosowania.

USG barku

Lepiej pokazuje wiele:

• ścięgien,
• kaletek,
• mięśni,
• tkanek miękkich.

RTG

Służy przede wszystkim do oceny:

• kości,
• zmian zwyrodnieniowych,
• złamań,
• części zmian w stawie barkowo-obojczykowym.

Po znacznym urazie lekarz może zalecić właśnie RTG.

USG czy rezonans barku?

Nie każdy problem wymaga rezonansu.

USG jest bardzo dobrym pierwszym badaniem przy wielu problemach ścięgien i struktur powierzchownych.

Rezonans może być potrzebny, jeżeli:

• problem jest bardziej złożony,
• potrzebna jest ocena struktur wewnątrzstawowych,
• wynik USG nie wyjaśnia objawów,
• planowane jest leczenie operacyjne.

O wyborze najlepiej zdecydować po badaniu klinicznym.

Kiedy iść do ortopedy?

Konsultację ortopedyczną warto rozważyć szczególnie wtedy, gdy:

• ból wystąpił po urazie,
• ręka nagle stała się znacznie słabsza,
• nie można jej unieść,
• ruchomość szybko się zmniejsza,
• ból regularnie wybudza ze snu,
• problem trwa mimo zmniejszenia obciążeń.

Lekarz może zdecydować, czy potrzebne jest USG, RTG, rezonans czy inne badanie.

Kiedy można zacząć od fizjoterapeuty?

Przy stopniowym przeciążeniu bez poważnego urazu dobrym pierwszym krokiem może być fizjoterapia.

Specjalista może ocenić:

• zakres ruchu,
• siłę stożka rotatorów,
• pracę łopatki,
• tolerancję obciążenia,
• ruchomość odcinka piersiowego i szyjnego.

Jeżeli podczas badania pojawi się podejrzenie poważniejszego uszkodzenia, pacjent może zostać skierowany do lekarza.

Jak wygląda rehabilitacja bolącego barku?

Terapia powinna zależeć od przyczyny problemu.

W wielu przeciążeniach bardzo ważne jest stopniowe zwiększanie zdolności mięśni i ścięgien do przenoszenia obciążenia.

Program może obejmować:

• ćwiczenia stożka rotatorów,
• ćwiczenia łopatki,
• pracę nad ruchomością,
• ćwiczenia siłowe,
• modyfikację aktywności.

Nie należy ograniczać terapii wyłącznie do zabiegów przeciwbólowych.

Czy ćwiczenia z gumą pomagają?

Mogą być bardzo przydatne.

Taśma oporowa pozwala łatwo dawkować obciążenie.

Nie oznacza to jednak, że każdy powinien wykonywać identyczny zestaw rotacji zewnętrznych znaleziony w internecie.

Ćwiczenia powinny odpowiadać:

• diagnozie,
• aktualnej sile,
• zakresowi ruchu,
• aktywności pacjenta.

Czy trzeba całkowicie przestać ruszać barkiem?

Zazwyczaj nie.

Długotrwałe całkowite unikanie ruchu może prowadzić do dalszej utraty sprawności.

Przy przeciążeniu bardziej praktyczne może być:

• zmniejszenie obciążeń,
• ograniczenie bolesnych ćwiczeń nad głową,
• pozostawienie bezbolesnych ruchów,
• stopniowe zwiększanie aktywności.

Wyjątkiem są sytuacje, w których lekarz po urazie zalecił konkretną ochronę stawu.

Czy należy rozciągać bolący bark?

To zależy od problemu.

Przy ograniczeniu ruchomości część ćwiczeń zwiększających zakres może być pomocna.

Jeżeli jednak ścięgno jest mocno podrażnione, agresywne rozciąganie przez silny ból może tylko zwiększać objawy.

Szczególnie przy podejrzeniu zamrożonego barku sposób pracy powinien uwzględniać aktualną fazę choroby.

Ból barku po 40. lub 50. roku życia

Problemy stożka rotatorów stają się częstsze wraz z wiekiem.

Nie oznacza to jednak, że pojawienie się zmian w badaniu obrazowym automatycznie tłumaczy każdy ból.

Zmiany strukturalne mogą występować również u osób bez dolegliwości.

Dlatego zawsze trzeba zestawić obraz USG lub rezonansu z:

• miejscem bólu,
• siłą,
• zakresem ruchu,
• funkcją.

Bark boli, ale mam prawidłowe USG

To możliwe.

USG bardzo dobrze pokazuje wiele struktur, ale ból nie zawsze wynika z łatwo widocznego uszkodzenia tkanki.

Problem może mieć charakter:

• przeciążeniowy,
• funkcjonalny,
• neurologiczny.

Prawidłowy wynik nie oznacza więc, że pacjent „wymyśla sobie” dolegliwości.

Nadal warto ocenić funkcję barku.

Czy ból przy unoszeniu może sam minąć?

Niewielkie przeciążenie po intensywnym wysiłku może stopniowo ustąpić po modyfikacji aktywności.

Jeżeli jednak ból:

• pojawia się przy każdym uniesieniu,
• trwa kilka tygodni,
• stopniowo się nasila,
• ogranicza sen,
• powoduje utratę siły,

warto znaleźć jego przyczynę.

Kiedy ból barku wymaga pilnej diagnostyki?

Szczególnie po urazie trzeba szybciej szukać pomocy, gdy:

• widoczna jest deformacja,
• ręka praktycznie nie może być poruszana,
• pojawia się bardzo duży obrzęk,
• występuje zaburzenie czucia,
• dłoń staje się wyraźnie zimniejsza lub blada.

Szybkiej konsultacji wymaga również bardzo gorący, czerwony i obrzęknięty staw z gorączką.

Ból barku przy unoszeniu ręki – co robić?

Jeżeli nie było poważnego urazu, a ból jest niewielki, można początkowo:

• zmniejszyć ćwiczenia wyraźnie prowokujące objawy,
• ograniczyć ciężkie ruchy nad głową,
• pozostawić tolerowaną aktywność,
• obserwować reakcję barku przez kolejne dni.

Nie warto jednak przez wiele miesięcy rezygnować z używania ręki.

Jeżeli każda próba powrotu do aktywności kończy się nawrotem bólu, potrzebna jest dokładniejsza ocena.

Ból barku przy unoszeniu ręki – najważniejsze przyczyny

W dużym uproszczeniu:

ból w określonej części unoszenia + dolegliwości przy pracy nad głową
może kierować uwagę na struktury podbarkowe i stożek rotatorów;

ból + znaczne osłabienie po urazie
wymaga wykluczenia większego uszkodzenia ścięgien;

ból + wyraźne ograniczenie praktycznie wszystkich ruchów
może występować przy zamrożonym barku;

ból szyi + promieniowanie do dłoni + mrowienie
powinien skłonić do oceny również kręgosłupa szyjnego.

Nie należy jednak stawiać rozpoznania wyłącznie na podstawie jednego objawu.

W Centrum Medycznym BODYMOVE na warszawskim Żoliborzu można wykonać USG barku, skorzystać z konsultacji ortopedy oraz rozpocząć odpowiednio dobraną rehabilitację.