Ból kolana przy schodzeniu ze schodów – najczęstsze przyczyny

Dlaczego kolano boli szczególnie podczas schodzenia ze schodów?

Schodzenie ze schodów wymaga większej kontroli ruchu niż zwykłe chodzenie po płaskiej powierzchni.

Mięśnie uda muszą kontrolować stopniowe zginanie kolana i hamować ciężar ciała podczas opuszczania się na niższy stopień. Jednocześnie zmieniają się siły działające na rzepkę i staw rzepkowo-udowy.

Jeżeli jedna ze struktur jest przeciążona, podrażniona albo nie pracuje prawidłowo, ból może być szczególnie odczuwalny właśnie podczas schodzenia.

Pacjent może opisywać dolegliwości jako:

• ból pod rzepką,
• ból z przodu kolana,
• kłucie w kolanie,
• ból po wewnętrznej stronie,
• ból po zewnętrznej stronie,
• uczucie tarcia lub trzeszczenia,
• wrażenie osłabienia kolana.

Lokalizacja objawów może dostarczyć lekarzowi lub fizjoterapeucie ważnych informacji dotyczących możliwej przyczyny problemu.

Ból pod rzepką podczas schodzenia ze schodów

Jednym z najczęściej zgłaszanych problemów jest ból znajdujący się z przodu kolana albo bezpośrednio pod rzepką.

Może pojawiać się podczas:

• schodzenia ze schodów,
• wchodzenia po schodach,
• przysiadu,
• biegania,
• wstawania z krzesła,
• długiego siedzenia ze zgiętymi kolanami.

Takie dolegliwości mogą mieć związek ze stawem rzepkowo-udowym.

Zespół bólowy stawu rzepkowo-udowego

Staw rzepkowo-udowy tworzą rzepka oraz część kości udowej, po której rzepka przesuwa się podczas zginania i prostowania nogi.

Jeżeli mechanika tego ruchu jest zaburzona albo staw zostaje przeciążony, może pojawić się charakterystyczny ból przedniej części kolana.

Dolegliwości często występują właśnie przy czynnościach wymagających wielokrotnego zginania kolana pod obciążeniem.

Problem może dotyczyć zarówno biegaczy i osób trenujących na siłowni, jak również osób prowadzących mniej aktywny tryb życia.

Boczne przyparcie rzepki

Jedną z przyczyn nieprawidłowej pracy stawu rzepkowo-udowego może być zaburzenie toru ruchu rzepki.

Przy tzw. bocznym przyparciu rzepka ma tendencję do nadmiernego przesuwania się w stronę boczną podczas ruchu kolana.

Objawy mogą obejmować:

• ból z przodu kolana,
• dyskomfort podczas schodzenia,
• trzeszczenie,
• uczucie nieprawidłowej pracy rzepki,
• ból podczas przysiadu,
• problemy podczas biegania.

Więcej o tym problemie można przeczytać na stronie boczne przyparcie rzepki.

Chondromalacja rzepki a ból przy schodzeniu

Ból przedniej części kolana może być również związany ze zmianami dotyczącymi chrząstki stawowej znajdującej się w obrębie rzepki.

Pacjenci często zgłaszają wtedy nie tylko ból, ale również:

• trzeszczenie,
• chrupanie,
• uczucie tarcia,
• dyskomfort po długim siedzeniu,
• ból podczas przysiadów.

Samo „strzelanie” czy trzeszczenie w kolanie nie musi oznaczać choroby. Jeżeli jednak towarzyszy mu ból, obrzęk albo ograniczenie ruchu, warto skonsultować problem.

Kolano skoczka

Inną przyczyną bólu z przodu kolana może być przeciążenie więzadła rzepki, nazywane potocznie kolanem skoczka.

Problem często występuje u osób wykonujących dużą liczbę:

• wyskoków,
• dynamicznych lądowań,
• sprintów,
• przysiadów,
• zmian kierunku.

Nie oznacza to jednak, że dotyczy wyłącznie zawodowych sportowców.

Ból jest zazwyczaj zlokalizowany w okolicy dolnego brzegu rzepki i może nasilać się podczas schodzenia ze schodów oraz wykonywania przysiadu.

BODYMOVE posiada osobną stronę dotyczącą diagnostyki i leczenia kolana skoczka.

Ból po wewnętrznej stronie kolana podczas schodzenia

Jeżeli dolegliwości znajdują się bardziej po wewnętrznej stronie stawu, zakres możliwych przyczyn jest inny.

Ból może być związany między innymi z:

• przeciążeniem struktur przyśrodkowych,
• łąkotką przyśrodkową,
• więzadłami,
• przyczepami mięśni i ścięgien,
• zmianami zwyrodnieniowymi.

Duże znaczenie ma to, czy ból pojawił się nagle po urazie, czy rozwijał się stopniowo.

Uszkodzenie łąkotki

Łąkotki pełnią ważną funkcję w przenoszeniu obciążeń w obrębie stawu kolanowego.

Do ich uszkodzenia może dojść podczas gwałtownego skrętu kolana, ale część zmian rozwija się również stopniowo.

Objawy mogą obejmować:

• ból po wewnętrznej lub zewnętrznej stronie kolana,
• ból przy głębokim zgięciu,
• ból podczas schodzenia ze schodów,
• przeskakiwanie,
• uczucie blokowania stawu,
• obrzęk,
• ograniczenie ruchomości.

Szczególnie charakterystyczne jest połączenie bólu z uczuciem blokowania lub przeskakiwania.

Więcej informacji znajduje się na stronie poświęconej uszkodzeniom łąkotek.

Ból po zewnętrznej stronie kolana

Ból bocznej części stawu może pojawiać się między innymi u osób biegających.

Jedną z możliwych przyczyn jest przeciążenie struktur znajdujących się po zewnętrznej stronie kończyny, w tym pasma biodrowo-piszczelowego.

Dolegliwości mogą występować podczas biegania, szczególnie na dłuższych dystansach i przy zbieganiu, ale czasami są odczuwalne również podczas schodzenia ze schodów.

W takiej sytuacji warto ocenić nie tylko samo kolano, ale również biomechanikę całej kończyny dolnej.

Dlaczego kolano boli przy schodzeniu, ale nie przy wchodzeniu?

To dość częsta sytuacja.

Podczas schodzenia mięsień czworogłowy uda pracuje w sposób kontrolujący opuszczanie ciała na kolejny stopień. Kolano znajduje się pod obciążeniem, a staw rzepkowo-udowy musi prawidłowo kontrolować ruch.

Jeżeli problem dotyczy przedniej części kolana, różnica pomiędzy wchodzeniem a schodzeniem może być wyraźna.

Nie oznacza to jednak, że na podstawie tego jednego objawu można określić konkretną diagnozę.

Ból kolana po długim siedzeniu i przy schodzeniu

Ważną wskazówką diagnostyczną może być sytuacja, gdy kolano boli zarówno podczas schodzenia ze schodów, jak i po dłuższym siedzeniu.

Pacjent może odczuwać wtedy potrzebę wyprostowania nogi albo „rozruszania” stawu.

Taki zestaw objawów często kieruje uwagę w stronę struktur związanych ze stawem rzepkowo-udowym.

Warto powiedzieć o tym podczas konsultacji, ponieważ charakter bólu i sytuacje, w których się pojawia, są ważnymi elementami badania.

Kolano boli i trzeszczy przy schodzeniu

Trzeszczenie, chrupanie albo pojedyncze trzaski w kolanie mogą występować również u osób bez istotnej patologii.

Większe znaczenie ma sytuacja, gdy dźwiękom towarzyszy:

• ból,
• obrzęk,
• ograniczenie ruchu,
• blokowanie,
• niestabilność.

Jeżeli kolano trzeszczy od wielu lat, ale nie boli i funkcjonuje prawidłowo, nie musi to oznaczać problemu wymagającego leczenia.

Jeżeli natomiast jednocześnie pojawia się ból przy schodzeniu, warto ustalić jego źródło.

Ból kolana po treningu

Kolano może zacząć boleć po nagłym zwiększeniu aktywności.

Częstym scenariuszem jest:

• rozpoczęcie biegania po długiej przerwie,
• zwiększenie liczby kilometrów,
• częstsze treningi nóg,
• duża liczba przysiadów,
• trening na schodach,
• intensywne wykroki,
• aktywność na pagórkowatym terenie.

W takiej sytuacji źródłem problemu może być przeciążenie.

Jeżeli jednak ból utrzymuje się mimo ograniczenia treningów albo zaczyna występować także podczas zwykłego chodzenia, warto przeprowadzić diagnostykę.

Czy nadwaga może powodować ból kolana na schodach?

Większa masa ciała oznacza większe obciążenie kończyn dolnych podczas codziennego poruszania się.

Nie oznacza to jednak, że każdy ból kolana u osoby z nadwagą wynika wyłącznie z masy ciała.

Problem może mieć konkretną przyczynę dotyczącą rzepki, łąkotki, chrząstki, ścięgna lub innych struktur.

Dlatego nie powinno się sprowadzać diagnostyki wyłącznie do zalecenia redukcji masy ciała.

Czy ból kolana przy schodzeniu może wynikać ze zmian zwyrodnieniowych?

Tak, szczególnie u osób starszych.

Zmiany zwyrodnieniowe mogą powodować:

• ból podczas obciążania stawu,
• sztywność,
• ograniczenie ruchomości,
• trzeszczenie,
• okresowy obrzęk.

Dolegliwości mogą być szczególnie wyraźne podczas chodzenia po schodach.

Nie oznacza to jednak, że każdy ból u osoby po 40. czy 50. roku życia musi być związany ze zwyrodnieniem. Podobne objawy mogą mieć również inne przyczyny.

Kiedy warto zrobić USG kolana?

USG kolana w Warszawie może być przydatne w diagnostyce między innymi wtedy, gdy występuje:

• nawracający ból kolana,
• ból po przeciążeniu lub urazie,
• obrzęk,
• wysięk,
• ograniczenie ruchomości,
• podejrzenie problemu ze ścięgnem,
• ból w obrębie tkanek miękkich,
• podejrzenie zmian zapalnych.

USG umożliwia ocenę wielu struktur znajdujących się wokół stawu kolanowego.

Może być szczególnie przydatne w ocenie:

• ścięgien,
• więzadeł pobocznych,
• kaletek,
• obecności płynu,
• części powierzchniowych struktur stawu.

Nie każde schorzenie kolana można jednak dokładnie ocenić w USG.

USG czy rezonans kolana?

To zależy od podejrzewanej przyczyny dolegliwości.

USG bardzo dobrze sprawdza się przy ocenie wielu tkanek miękkich oraz struktur powierzchownych. Można je również wykonać dynamicznie.

Rezonans magnetyczny daje natomiast możliwość dokładniejszej oceny struktur znajdujących się głębiej wewnątrz stawu.

Może być szczególnie istotny przy podejrzeniu niektórych uszkodzeń:

• łąkotek,
• chrząstki,
• więzadeł krzyżowych,
• innych struktur wewnątrzstawowych.

Nie ma więc zasady, że rezonans zawsze jest „lepszym USG”.

To dwa różne badania stosowane w różnych sytuacjach.

Wybór odpowiedniej diagnostyki może zaproponować ortopeda w Warszawie po zbadaniu kolana.

Kiedy trzeba iść do ortopedy z bólem kolana?

Warto skonsultować się ze specjalistą, jeżeli:

• ból utrzymuje się przez dłuższy czas,
• regularnie powraca,
• kolano puchnie,
• boli również podczas zwykłego chodzenia,
• występuje ograniczenie ruchomości,
• pojawia się niestabilność,
• staw się blokuje,
• dolegliwości wystąpiły po urazie,
• problem uniemożliwia normalne funkcjonowanie.

Szczególnie istotne jest nagłe zablokowanie kolana lub niemożność jego pełnego wyprostowania.

Kiedy ból kolana wymaga pilnej konsultacji?

Pilniejszej pomocy należy szukać między innymi w przypadku:

• poważnego urazu,
• widocznej deformacji stawu,
• niemożności obciążenia kończyny,
• gwałtownie narastającego obrzęku,
• silnego bólu,
• gorącego, mocno zaczerwienionego stawu,
• gorączki towarzyszącej bólowi i obrzękowi.

Takich objawów nie należy próbować leczyć samodzielnie.

Czy można ćwiczyć z bolącym kolanem?

To zależy od przyczyny i nasilenia dolegliwości.

Przy niewielkim przeciążeniu modyfikacja treningu może być wystarczająca. Jeżeli jednak konkretne ćwiczenie za każdym razem wywołuje ból, zwiększanie obciążenia zwykle nie rozwiąże problemu.

Nie oznacza to również, że przy bólu kolana trzeba całkowicie zrezygnować z ruchu.

Odpowiednio dobrany ruch jest często jednym z najważniejszych elementów leczenia.

Problem polega na tym, że inne ćwiczenia stosuje się przy przeciążeniu stawu rzepkowo-udowego, inne przy problemach ze ścięgnem rzepki, a jeszcze inne przy rehabilitacji po urazie.

Jak wygląda rehabilitacja kolana?

Rehabilitacja kolana powinna być dostosowana do rozpoznanej przyczyny dolegliwości.

Fizjoterapeuta może ocenić między innymi:

• zakres ruchu,
• siłę mięśnia czworogłowego,
• siłę mięśni pośladkowych,
• stabilizację kończyny,
• kontrolę ustawienia kolana,
• sposób wykonywania przysiadu,
• chód,
• sposób wchodzenia i schodzenia ze stopnia.

W zależności od problemu terapia może obejmować ćwiczenia wzmacniające, pracę nad kontrolą ruchu, stopniowe zwiększanie obciążenia i przygotowanie pacjenta do powrotu do sportu.

Dlaczego w rehabilitacji kolana ocenia się również biodro i stopę?

Staw kolanowy nie funkcjonuje niezależnie od pozostałych części kończyny.

Na jego pracę wpływa między innymi:

• ustawienie stopy,
• ruchomość stawu skokowego,
• siła mięśni uda,
• stabilizacja biodra,
• kontrola miednicy.

Przykładowo podczas przysiadu albo schodzenia ze stopnia kolano może nadmiernie przemieszczać się do środka.

Dlatego skuteczna rehabilitacja nie zawsze polega wyłącznie na ćwiczeniu samego kolana.

Ból kolana przy schodzeniu – co można zrobić samemu?

Jeżeli nie było poważnego urazu, a ból jest niewielki, warto początkowo:

• ograniczyć czynności najbardziej nasilające dolegliwości,
• zredukować na pewien czas intensywność treningu,
• unikać wielokrotnego wykonywania ćwiczeń prowokujących ból,
• obserwować reakcję kolana,
• stopniowo wracać do aktywności.

Nie warto natomiast przez wiele tygodni ignorować problemu i liczyć, że organizm „przyzwyczai się” do bólu.

Jeżeli dolegliwości za każdym razem powracają po ponownym rozpoczęciu treningu, warto znaleźć ich przyczynę.

Czy stabilizator na kolano pomoże?

Stabilizator może być pomocny w wybranych problemach, ale nie powinien być automatycznie stosowany przy każdym bólu kolana.

Rodzaj zabezpieczenia powinien odpowiadać konkretnemu problemowi.

Jeżeli przyczyną jest przeciążenie związane ze sposobem pracy kończyny, samo założenie stabilizatora nie zastąpi rehabilitacji i odpowiedniej modyfikacji obciążeń.

Co oznacza ból obu kolan przy schodzeniu?

Jeżeli dolegliwości pojawiają się symetrycznie w obu kolanach i nie było konkretnego urazu, warto zwrócić uwagę między innymi na:

• nagłe zwiększenie aktywności,
• duże obciążenia treningowe,
• wykonywanie dużej liczby przysiadów,
• sposób pracy kończyn,
• długość okresu bez aktywności przed powrotem do sportu.

Nie można jednak wykluczyć innych przyczyn wyłącznie dlatego, że bolą oba kolana.

Ból kolana przy schodzeniu ze schodów – podsumowanie

Ból podczas schodzenia może wynikać z różnych problemów.

Jeżeli znajduje się przede wszystkim z przodu lub pod rzepką, należy brać pod uwagę między innymi problem stawu rzepkowo-udowego, przeciążenie więzadła rzepki czy zaburzenie prowadzenia rzepki.

Ból po wewnętrznej lub zewnętrznej stronie może mieć z kolei inne źródło, na przykład związane z łąkotką lub strukturami otaczającymi staw.

Kluczowe znaczenie mają:

• miejsce występowania bólu,
• moment jego pojawienia się,
• obecność obrzęku,
• wcześniejsze urazy,
• aktywność fizyczna,
• objawy takie jak blokowanie lub niestabilność.

Jeżeli dolegliwości utrzymują się lub regularnie powracają, warto zamiast ograniczać się do środków przeciwbólowych ustalić przyczynę problemu.

W Centrum Medycznym BODYMOVE na warszawskim Żoliborzu można skorzystać z konsultacji ortopedy, wykonać USG stawu kolanowego oraz rozpocząć odpowiednio dobraną rehabilitację kolana.