Ból z tyłu kolana – torbiel Bakera, łąkotka czy przeciążenie?

Co znajduje się z tyłu kolana?

Dół podkolanowy jest stosunkowo niewielką przestrzenią, ale przebiega przez niego wiele ważnych struktur.

Znajdują się tam między innymi:

• mięśnie i ścięgna,
• naczynia krwionośne,
• nerwy,
• kaletki,
• tylna część torebki stawowej.

Dlatego pacjentowi trudno samodzielnie ustalić, która struktura odpowiada za dolegliwości.

Ból może być odczuwany głęboko w środku, bardziej po stronie wewnętrznej albo zewnętrznej albo dokładnie w centrum dołu podkolanowego.

Uczucie rozpierania z tyłu kolana

Jednym z charakterystycznych objawów jest wrażenie pełności albo rozpierania.

Pacjent może mówić, że:

• „coś przeszkadza przy zginaniu”,
• kolano jest napięte,
• trudniej wykonać głęboki przysiad,
• z tyłu wyczuwalna jest miękka „kulka”.

Jedną z możliwych przyczyn jest torbiel Bakera.

Co to jest torbiel Bakera?

Torbiel Bakera jest wypełnioną płynem zmianą znajdującą się w dole podkolanowym.

Najczęściej powstaje w związku ze zwiększoną ilością płynu w stawie kolanowym.

Nie należy więc zawsze traktować jej jako odrębnego problemu.

Może być skutkiem innego procesu zachodzącego w kolanie.

Przykładowo zwiększona ilość płynu może towarzyszyć:

• zmianom zwyrodnieniowym,
• stanom zapalnym,
• problemom łąkotki,
• przeciążeniom stawu.

Dlatego znalezienie torbieli nie zawsze oznacza zakończenie diagnostyki.

Warto ustalić również, dlaczego pojawił się nadmiar płynu.

Jakie objawy daje torbiel Bakera?

Mała torbiel może nie powodować żadnych dolegliwości.

Większa może powodować:

• uczucie rozpierania,
• widoczne uwypuklenie,
• ograniczenie pełnego zgięcia,
• dyskomfort podczas kucania,
• uczucie napięcia z tyłu kolana,
• ból po dłuższym chodzeniu.

Objawy mogą zmieniać się w zależności od poziomu aktywności.

Po większym wysiłku torbiel może być bardziej odczuwalna.

Czy torbiel Bakera jest niebezpieczna?

Sama torbiel często nie stanowi poważnego zagrożenia.

Problem polega na tym, że jej objawy mogą częściowo przypominać inne schorzenia.

Torbiel może również pęknąć.

Wtedy płyn może przemieścić się w kierunku łydki i powodować:

• nagły ból,
• obrzęk,
• uczucie napięcia,
• dyskomfort podczas chodzenia.

Podobny zestaw objawów może występować przy problemie naczyniowym.

Dlatego nagłego bólu i obrzęku łydki nie powinno się samodzielnie rozpoznawać jako „pękniętej torbieli”.

Ból z tyłu kolana i spuchnięta łydka

To szczególnie istotny zestaw objawów.

Jeżeli nagle pojawia się:

• obrzęk jednej łydki,
• ból,
• zwiększone ucieplenie,
• napięcie kończyny,
• wyraźna różnica między nogami,

należy szybko wykluczyć problem naczyniowy, w tym zakrzepicę żył głębokich.

W takim przypadku pomocne może być USG Doppler.

Nie należy intensywnie masować niewyjaśnionej, obrzękniętej łydki przed ustaleniem przyczyny.

Ból z tyłu kolana przy zginaniu

Jeżeli problem pojawia się przede wszystkim podczas głębokiego zgięcia, przyczyną może być między innymi zwiększone napięcie struktur znajdujących się w dole podkolanowym.

Dolegliwość może pojawić się podczas:

• przysiadu,
• klękania,
• przyciągania pięty do pośladka,
• wsiadania do niskiego samochodu.

Jeżeli jednocześnie występuje uczucie rozpierania, warto sprawdzić, czy w dole podkolanowym nie znajduje się torbiel lub większa ilość płynu.

Ból przy prostowaniu kolana

Dolegliwości z tyłu mogą pojawiać się również podczas końcowej fazy wyprostu.

Może mieć wtedy znaczenie:

• przeciążenie mięśni,
• stan tkanek miękkich,
• sztywność stawu,
• obrzęk,
• problem z łąkotką.

Jeżeli kolano rzeczywiście nie może osiągnąć pełnego wyprostu i występuje uczucie mechanicznego blokowania, warto skonsultować się z ortopedą.

Łąkotka a ból z tyłu kolana

Uszkodzenie łąkotki nie zawsze powoduje ból wyłącznie po bokach stawu.

Szczególnie uszkodzenia tylnej części łąkotki mogą dawać dolegliwości bardziej z tyłu.

Objawy mogą obejmować:

• ból przy głębokim zgięciu,
• ból podczas kucania,
• przeskakiwanie,
• blokowanie,
• okresowy obrzęk.

Jeżeli problem pojawił się po skręceniu kolana albo gwałtownym obrocie na obciążonej nodze, podejrzenie urazu łąkotki jest większe.

Więcej o takich urazach można przeczytać na stronie dotyczącej uszkodzenia łąkotek.

Czy łąkotka może uszkodzić się bez dużego urazu?

Tak.

U młodszych osób uszkodzenie częściej związane jest z nagłym skrętem.

U osób starszych zmiany mogą mieć bardziej stopniowy, degeneracyjny charakter.

Pacjent nie zawsze potrafi wskazać konkretny moment urazu.

Dolegliwości mogą po prostu zacząć pojawiać się podczas:

• przysiadów,
• chodzenia po schodach,
• kucania,
• pracy w pozycji klęczącej.

Ból po treningu nóg

Tylna część kolana może boleć również po przeciążeniu mięśni.

Szczególnie jeżeli trening obejmował dużo:

• martwego ciągu,
• uginania nóg,
• sprintów,
• wykroków,
• podbiegów.

W okolicy dołu podkolanowego przyczepiają się i przebiegają struktury związane między innymi z mięśniami tylnej części uda i łydki.

Jeżeli aktywność została nagle zwiększona, tkanki mogą być przeciążone bez konkretnego uszkodzenia.

Ból z tyłu kolana po bieganiu

U biegacza problem może wynikać z kilku powodów.

Może mieć znaczenie:

• zwiększenie kilometrażu,
• szybsze treningi,
• bieganie po wzniesieniach,
• brak regeneracji,
• ograniczenie ruchomości.

Jeżeli dolegliwość jest niewielka i szybko ustępuje po zmniejszeniu obciążenia, możliwe jest przeciążenie.

Jeżeli jednak problem powraca przy każdym biegu, warto znaleźć jego źródło.

Mięsień podkolanowy – mała struktura, która może boleć

W tylnej części kolana znajduje się mięsień podkolanowy.

Uczestniczy między innymi w kontroli ruchu stawu.

Przeciążenie tej okolicy może powodować ból odczuwany głęboko z tyłu kolana.

Może pojawiać się szczególnie podczas:

• biegania,
• schodzenia,
• dynamicznych zmian kierunku.

Nie jest jednak możliwe wiarygodne rozpoznanie tego problemu wyłącznie na podstawie lokalizacji bólu.

Ścięgna tylnej części uda

Z tyłu i po bokach kolana znajdują się również przyczepy mięśni tylnej części uda.

Po intensywnym treningu lub gwałtownym ruchu mogą być przeciążone.

Pacjent może czuć ból bardziej:

• po wewnętrznej stronie,
• po zewnętrznej stronie,
• nieco powyżej stawu.

Jeżeli ból pojawił się nagle podczas sprintu, trzeba brać pod uwagę uraz mięśniowo-ścięgnisty.

Ból za kolanem i łydka

Granica pomiędzy bólem kolana a bólem górnej części łydki może być trudna do określenia.

Mięsień brzuchaty łydki rozpoczyna się powyżej kolana.

Dlatego uraz albo przeciążenie jego górnej części może być odczuwane jako problem „za kolanem”.

Charakterystyczne może być nasilanie bólu podczas:

• wspięcia na palce,
• biegania,
• mocnego wybicia.

Jeżeli jednak równocześnie występuje duży jednostronny obrzęk, najpierw trzeba wykluczyć przyczynę naczyniową.

Ból po długim siedzeniu

Długie siedzenie ze zgiętym kolanem może zwiększać uczucie napięcia.

Po wstaniu pacjent może przez kilka pierwszych kroków odczuwać:

• sztywność,
• rozpieranie,
• ból.

Jeżeli objawy szybko się zmniejszają, nie muszą oznaczać dużego problemu.

Jeżeli jednak sytuacja powtarza się codziennie i stopniowo się nasila, warto przeprowadzić diagnostykę.

Ból z tyłu kolana i opuchlizna

Obrzęk jest ważną wskazówką.

Może oznaczać, że w stawie znajduje się zwiększona ilość płynu.

Płyn może towarzyszyć między innymi:

• przeciążeniu,
• zmianom zwyrodnieniowym,
• zapaleniu,
• problemom łąkotki.

USG kolana pozwala ocenić obecność wysięku i torbieli Bakera oraz wiele innych struktur tkanek miękkich.

Czy torbiel Bakera widać na USG?

Tak.

USG jest bardzo dobrym badaniem do oceny zmiany znajdującej się w dole podkolanowym.

Lekarz może ocenić między innymi:

• wielkość zmiany,
• jej lokalizację,
• zawartość płynową,
• otaczające tkanki.

Badanie może pomóc także w różnicowaniu torbieli z innymi zmianami.

Co jeszcze pokazuje USG kolana?

Podczas badania można oceniać między innymi:

• ścięgna,
• więzadła poboczne,
• kaletki,
• wysięk,
• błonę maziową,
• mięśnie,
• zmiany w dole podkolanowym.

Nie wszystkie struktury wewnątrzstawowe są jednak równie dobrze dostępne.

Czy USG pokaże uszkodzenie łąkotki?

W USG można oceniać niektóre powierzchowne fragmenty łąkotek i zmiany w ich sąsiedztwie.

Jeżeli jednak podejrzewane jest głębsze uszkodzenie, lekarz może zalecić rezonans magnetyczny.

Dlatego prawidłowa kolejność diagnostyki powinna zależeć od objawów.

USG czy rezonans przy bólu z tyłu kolana?

Jeżeli głównym problemem jest:

• torbiel Bakera,
• wysięk,
• ścięgna,
• tkanki powierzchowne,

bardzo dobrym pierwszym badaniem może być USG.

Jeżeli natomiast występuje:

• blokowanie stawu,
• podejrzenie głębokiego uszkodzenia łąkotki,
• niejasne objawy wewnątrzstawowe,

potrzebny może być rezonans.

Nie zawsze warto zaczynać diagnostykę od najdroższego badania.

Czy torbiel Bakera trzeba usuwać?

Nie zawsze.

Jeżeli torbiel jest niewielka i nie powoduje dolegliwości, może nie wymagać agresywnego leczenia.

Kluczowe jest jednak ustalenie, dlaczego powstała.

Jeżeli przyczyną zwiększonej ilości płynu jest problem wewnątrz stawu, samo zajęcie się torbielą może nie rozwiązać źródła problemu.

Czy torbiel Bakera może sama zniknąć?

Jej wielkość może zmniejszać się wraz ze zmniejszeniem ilości płynu w kolanie.

Jeżeli jednak przyczyna utrzymuje się, torbiel może ponownie się powiększać.

Dlatego szczególnie nawracające zmiany warto diagnozować razem z całym stawem.

Czy można ćwiczyć z torbielą Bakera?

To zależy od przyczyny i wielkości objawów.

Jeżeli ruch nie powoduje dużego bólu, odpowiednio dobrana aktywność może być możliwa.

Nie należy jednak wykonywać na siłę głębokich przysiadów lub ćwiczeń, które za każdym razem powodują silne rozpieranie.

Po ustaleniu źródła problemu pomocna może być rehabilitacja kolana.

Jak wygląda rehabilitacja bólu z tyłu kolana?

Program zależy od rozpoznania.

Fizjoterapeuta może ocenić:

• zakres ruchu,
• siłę uda,
• siłę łydki,
• kontrolę kończyny,
• sposób wykonywania przysiadu,
• chód.

W zależności od problemu terapia może obejmować:

• stopniowe ćwiczenia siłowe,
• poprawę ruchomości,
• redukcję przeciążenia,
• pracę nad stabilizacją,
• terapię manualną.

Celem powinno być odzyskanie normalnej funkcji stawu, a nie wyłącznie chwilowe zmniejszenie bólu.

Czy rozciąganie pomoże?

Nie przy każdym problemie.

Jeżeli ból wynika z przeciążenia mięśni, delikatna praca nad ruchem może być dobrze tolerowana.

Jeżeli jednak występuje duża torbiel, znaczny wysięk albo uraz łąkotki, agresywne rozciąganie może zwiększać dolegliwości.

Nie warto więc traktować rozciągania jako uniwersalnego rozwiązania każdego bólu.

Czy masować tył kolana?

Dół podkolanowy zawiera ważne naczynia i nerwy.

Nie powinno się intensywnie uciskać tej okolicy bez rozpoznania problemu.

Szczególnie niewskazany jest mocny masaż przy nagłym obrzęku łydki i podejrzeniu przyczyny naczyniowej.

Najpierw należy ustalić źródło objawów.

Kiedy iść do ortopedy?

Konsultację ortopedyczną warto rozważyć, gdy:

• ból utrzymuje się,
• kolano regularnie puchnie,
• pojawia się blokowanie,
• wystąpił uraz,
• zakres ruchu się zmniejsza,
• problem utrudnia chodzenie.

Lekarz może zdecydować, czy potrzebne jest USG, RTG, rezonans czy inne badanie.

Kiedy ból z tyłu kolana wymaga pilnej pomocy?

Pilniejszej oceny wymaga przede wszystkim:

• nagły duży obrzęk jednej nogi,
• silny ból łydki,
• znaczne ocieplenie lub zaczerwienienie,
• brak możliwości obciążenia kończyny,
• szybko narastające objawy.

Jeżeli do obrzęku nogi dołącza:

• nagła duszność,
• ból w klatce piersiowej,
• omdlenie,
• krwioplucie,

należy natychmiast szukać pomocy medycznej.

Ból z tyłu kolana – nie zawsze winna jest torbiel Bakera

Najważniejsze jest ustalenie źródła dolegliwości.

Uczucie pełności i wyczuwalne uwypuklenie może wskazywać na torbiel Bakera.

Ból przy głębokim zgięciu, blokowanie lub przeskakiwanie może kierować diagnostykę w stronę łąkotki.

Ból po dużym wysiłku może wynikać z przeciążenia mięśni i ścięgien.

Nagły ból łydki połączony z obrzękiem jednej nogi wymaga natomiast wykluczenia problemu naczyniowego.

W Centrum Medycznym BODYMOVE na warszawskim Żoliborzu można wykonać USG kolana, skorzystać z konsultacji ortopedycznej oraz rozpocząć odpowiednio dobraną rehabilitację kolana.