USG mięśni po urazie – co można zobaczyć i kiedy wykonać badanie?

Jak dochodzi do urazu mięśnia?

Mięsień może zostać uszkodzony na dwa podstawowe sposoby.

Pierwszy to uraz bezpośredni, np.:

• kopnięcie,
• uderzenie,
• upadek,
• zderzenie z innym zawodnikiem.

Drugi to uraz pośredni, do którego dochodzi podczas gwałtownej pracy mięśnia bez bezpośredniego uderzenia.

Typowe sytuacje to:

• sprint,
• gwałtowne przyspieszenie,
• wyskok,
• kopnięcie piłki,
• dynamiczna zmiana kierunku,
• podnoszenie dużego ciężaru.

Mięsień zostaje wtedy poddany sile przekraczającej jego aktualną zdolność do przenoszenia obciążenia.

Może dojść do uszkodzenia części włókien albo – w poważniejszych przypadkach – znacznej części struktury mięśnia.

Naciągnięcie czy naderwanie mięśnia?

W codziennym języku stosuje się określenia:

• naciągnięcie,
• naderwanie,
• zerwanie mięśnia.

Granica pomiędzy nimi nie zawsze jest możliwa do ustalenia wyłącznie na podstawie natężenia bólu.

Niewielkie uszkodzenie może powodować stosunkowo silne dolegliwości, natomiast u osoby z wysokim progiem bólu większy uraz może początkowo wydawać się mniej poważny.

Znaczenie mają przede wszystkim:

• mechanizm urazu,
• lokalizacja bólu,
• pojawienie się krwiaka,
• utrata siły,
• ograniczenie ruchu,
• możliwość obciążania kończyny.

Dokładniejsze informacje może dostarczyć badanie kliniczne uzupełnione odpowiednio dobraną diagnostyką obrazową.

Jakie objawy mogą wskazywać na uszkodzenie mięśnia?

Do typowych objawów należą:

• nagły ból podczas aktywności,
• uczucie szarpnięcia,
• kłucie,
• pieczenie,
• miejscowa tkliwość,
• ból podczas napinania mięśnia,
• ból podczas jego rozciągania,
• osłabienie,
• obrzęk,
• krwiak.

Przy większym uszkodzeniu pacjent może mieć problem z kontynuowaniem aktywności.

Biegacz przerywa sprint, piłkarz nie jest w stanie dalej grać, a osoba ćwicząca na siłowni nagle traci możliwość wykonania kolejnego ruchu.

To sytuacja inna niż stopniowo narastające zmęczenie mięśnia.

Charakterystyczne uczucie „jakby ktoś kopnął mnie w nogę”

Pacjenci z urazami mięśni łydki często opisują bardzo charakterystyczne odczucie.

Podczas biegania lub gwałtownego wybicia mają wrażenie, jakby ktoś:

• uderzył ich w łydkę,
• kopnął od tyłu,
• rzucił w nogę kamieniem.

Po odwróceniu się okazuje się, że nikogo za nimi nie było.

Tak gwałtowny ból może wskazywać na poważniejsze uszkodzenie mięśni lub struktur ścięgnistych.

Nie powinno się wtedy próbować kontynuować treningu.

Krwiak po urazie mięśnia – co oznacza?

Uszkodzeniu włókien mięśniowych mogą towarzyszyć uszkodzenia drobnych naczyń krwionośnych.

W efekcie powstaje krwiak.

Może on:

• pojawić się bezpośrednio po urazie,
• stać się widoczny dopiero po kilku godzinach,
• przemieszczać się w dół kończyny pod wpływem grawitacji.

Dlatego miejsce widocznego zasinienia nie zawsze dokładnie odpowiada miejscu uszkodzenia mięśnia.

USG mięśni pozwala ocenić obecność i wielkość krwiaka oraz jego położenie względem uszkodzonej tkanki.

Co dokładnie pokazuje USG mięśni?

Podczas badania lekarz może ocenić przede wszystkim budowę mięśnia i porównać podejrzany obszar z prawidłową tkanką.

USG może pomóc określić:

• lokalizację uszkodzenia,
• jego rozległość,
• stopień przerwania włókien,
• obecność krwiaka,
• obrzęk,
• proces gojenia,
• powstającą bliznę mięśniową.

W określonych sytuacjach można również oceniać zachowanie tkanki podczas ruchu.

To jedna z zalet ultrasonografii – badanie nie musi ograniczać się do nieruchomego obrazu.

Czy USG pokaże naderwany mięsień?

Tak, w wielu przypadkach jest to jedno z podstawowych zastosowań tego badania.

Przy uszkodzeniu strukturalnym lekarz może zobaczyć zaburzenie prawidłowego układu włókien mięśniowych.

W zależności od urazu widoczne mogą być:

• niewielkie ognisko uszkodzenia,
• częściowe przerwanie włókien,
• większy ubytek,
• towarzyszący krwiak.

Na tej podstawie można lepiej zaplanować dalsze postępowanie.

Czy USG pokaże całkowite zerwanie mięśnia?

Przy większych uszkodzeniach USG może uwidocznić przerwanie ciągłości struktury oraz ewentualne odsunięcie uszkodzonych fragmentów.

Takie obrażenia wymagają konsultacji lekarskiej.

W zależności od:

• lokalizacji,
• wielkości urazu,
• zajętej struktury,
• stopnia utraty funkcji

lekarz może zdecydować o leczeniu zachowawczym albo potrzebie dalszej diagnostyki.

Przy poważnym urazie warto rozpocząć od konsultacji ortopedy.

Kiedy najlepiej wykonać USG po urazie mięśnia?

To ważne pytanie, ponieważ obraz mięśnia zmienia się w pierwszych godzinach po urazie.

W przypadku podejrzenia strukturalnego uszkodzenia często bardzo dobrym momentem na dokładną ocenę jest około 36–48 godzin po urazie.

W tym czasie obrzęk i zmiany związane z krwawieniem do tkanek mogą być lepiej widoczne.

Nie należy jednak traktować tego jako sztywnej zasady.

Jeżeli uraz jest poważny, występuje:

• bardzo silny ból,
• duży krwiak,
• wyraźna deformacja,
• znaczna utrata siły,
• brak możliwości poruszania kończyną,

nie należy czekać wyłącznie po to, aby wykonać USG w „idealnym terminie”.

Najpierw potrzebna jest ocena medyczna.

Czy USG wykonane od razu po urazie może nic nie pokazać?

Może się tak zdarzyć, szczególnie przy niewielkich uszkodzeniach.

W pierwszych godzinach część zmian może być mniej wyraźna.

Dlatego sytuacja, w której bardzo wczesne USG nie pokazuje istotnego uszkodzenia, nie zawsze oznacza stuprocentowe wykluczenie problemu.

Jeżeli objawy są charakterystyczne, lekarz może zalecić:

• kontrolne USG,
• obserwację,
• inne badanie obrazowe.

Właśnie dlatego wynik zawsze trzeba interpretować razem z badaniem pacjenta.

USG po 2–3 dniach od urazu

To nadal bardzo dobry moment na diagnostykę.

Krwiak oraz zaburzenie struktury włókien mogą być wówczas dobrze widoczne.

Lekarz może ocenić:

• miejsce urazu,
• rozległość,
• obecność zbiornika płynu,
• stan sąsiednich struktur.

Pozwala to dokładniej zaplanować dalszą rehabilitację.

Czy warto zrobić USG tydzień po urazie?

Tak.

USG nie traci sensu tylko dlatego, że od urazu minęło kilka dni.

Jeżeli pacjent po tygodniu nadal ma:

• ból,
• krwiak,
• osłabienie,
• obrzęk,
• ograniczenie ruchu,

badanie może pomóc określić przyczynę utrzymujących się objawów.

Można również ocenić, jak przebiega proces gojenia.

USG mięśnia po kilku tygodniach

Ultrasonografia może służyć nie tylko do rozpoznawania świeżych urazów.

W określonych przypadkach wykonuje się także badania kontrolne.

Lekarz może wtedy oceniać:

• proces gojenia,
• zmniejszanie się krwiaka,
• przebudowę uszkodzonego obszaru,
• powstającą bliznę mięśniową.

Wynik badania nie powinien być jednak jedynym kryterium powrotu do sportu.

Równie ważna jest rzeczywista funkcja mięśnia.

USG czy rezonans po urazie mięśnia?

Oba badania mogą być wykorzystywane w diagnostyce urazów mięśniowych.

USG

Ma kilka praktycznych zalet:

• jest łatwo dostępne,
• trwa stosunkowo krótko,
• pozwala oceniać tkanki dynamicznie,
• można powtarzać je podczas procesu gojenia,
• dobrze pokazuje wiele powierzchownie położonych mięśni i ścięgien.

Rezonans magnetyczny

Może być szczególnie przydatny:

• przy głębiej położonych strukturach,
• przy bardzo rozległych urazach,
• gdy obraz USG jest niejednoznaczny,
• gdy trzeba dokładniej ocenić sąsiednie tkanki.

Nie należy zakładać, że rezonans zawsze jest konieczny.

W wielu typowych urazach mięśniowych pierwszym badaniem może być właśnie ultrasonografia.

Czy USG boli?

Badanie samo w sobie jest nieinwazyjne.

Lekarz nakłada na skórę żel i przykłada głowicę do badanego miejsca.

Jeżeli mięsień jest świeżo uszkodzony i bardzo tkliwy, ucisk głowicy może powodować pewien dyskomfort.

Badanie nie wymaga jednak:

• wkłuwania igły,
• podawania kontrastu,
• ekspozycji na promieniowanie rentgenowskie.

Czy do USG mięśni trzeba się przygotować?

Zazwyczaj nie jest wymagane specjalne przygotowanie.

Nie trzeba być na czczo.

Warto natomiast:

• założyć ubranie umożliwiające łatwe odsłonięcie badanego miejsca,
• zabrać wcześniejszą dokumentację,
• powiedzieć lekarzowi dokładnie, jak doszło do urazu.

Bardzo ważny jest mechanizm kontuzji.

Inaczej wygląda uraz po gwałtownym sprincie, inaczej po bezpośrednim kopnięciu, a jeszcze inaczej ból rozwijający się stopniowo przez kilka tygodni.

USG mięśnia dwugłowego uda po urazie

Tylna grupa mięśni uda, często określana jako hamstringi, jest szczególnie narażona na urazy podczas:

• sprintu,
• piłki nożnej,
• sportów lekkoatletycznych,
• gwałtownego przyspieszania.

Pacjent może poczuć nagłe szarpnięcie z tyłu uda.

Czasami uraz jest na tyle silny, że dalszy bieg staje się niemożliwy.

USG może pomóc ocenić miejsce uszkodzenia oraz jego rozległość.

Ból przedniej części uda po kopnięciu

Uraz mięśnia nie musi być związany z rozciągnięciem.

Silne uderzenie w przednią część uda może spowodować stłuczenie mięśnia czworogłowego.

Może pojawić się:

• ból,
• obrzęk,
• krwiak,
• ograniczenie zgięcia kolana.

USG pozwala ocenić tkanki po urazie i obecność krwiaka.

Szczególnie duży lub powiększający się krwiak powinien zostać skonsultowany.

Naderwanie mięśnia łydki

Łydka jest kolejnym obszarem często diagnozowanym po urazach sportowych.

Do problemu może dojść podczas:

• biegania,
• tenisa,
• piłki nożnej,
• wyskoku,
• gwałtownego startu.

Charakterystyczny jest nagły ból uniemożliwiający dalszą aktywność.

Badanie powinno uwzględnić również ścięgno Achillesa, ponieważ jego uraz może dawać podobne dolegliwości.

BODYMOVE wykonuje osobno USG ścięgna Achillesa.

Jak odróżnić uraz mięśnia łydki od zerwania Achillesa?

Nie zawsze jest to możliwe samodzielnie.

Przy uszkodzeniu Achillesa mogą pojawić się:

• nagły ból,
• uczucie uderzenia w tył nogi,
• osłabienie wybicia,
• problem ze wspięciem na palce.

Objawy mogą więc częściowo przypominać uraz mięśnia łydki.

Jeżeli nie można prawidłowo stanąć na palcach albo występuje wyraźna utrata siły, potrzebna jest szybka ocena medyczna.

Uraz mięśnia przywodziciela

Ból pachwiny po gwałtownym ruchu może wynikać z urazu mięśni przywodzicieli uda.

Tego typu kontuzje występują szczególnie w sportach wymagających:

• zmian kierunku,
• kopania,
• dynamicznych ruchów bocznych.

Pacjent może odczuwać ból podczas:

• przyciągania nogi do środka,
• chodzenia,
• biegania,
• rozciągania.

USG może pomóc w ocenie powierzchownych uszkodzeń tej grupy mięśniowej.

Czy każdy ból mięśnia po treningu wymaga USG?

Nie.

Jeżeli po bardzo intensywnym treningu następnego dnia pojawia się:

• symetryczna bolesność,
• sztywność mięśni,
• brak krwiaka,
• brak znacznego obrzęku,
• prawidłowa siła,

częstą przyczyną jest zwykła potreningowa bolesność mięśniowa.

Objawy powinny stopniowo ustępować.

USG ma większy sens, gdy występuje podejrzenie rzeczywistego urazu strukturalnego.

Kiedy warto wykonać USG mięśnia?

Badanie warto rozważyć szczególnie, jeżeli:

• ból pojawił się nagle podczas ruchu,
• pacjent poczuł charakterystyczne „strzelenie” lub szarpnięcie,
• powstał krwiak,
• występuje obrzęk,
• mięsień jest wyraźnie osłabiony,
• ruch jest ograniczony,
• nie można normalnie chodzić lub trenować,
• dolegliwości nie ustępują,
• trzeba określić rozległość urazu przed rozpoczęciem rehabilitacji.

BODYMOVE wymienia urazy sportowe, ból, obrzęk, tkliwość oraz ograniczenie ruchu jako wskazania do USG mięśni i ścięgien.

Czy duży krwiak zawsze oznacza duże naderwanie?

Nie można przyjąć takiej prostej zależności.

Wielkość widocznego zasinienia zależy między innymi od:

• miejsca urazu,
• uszkodzonych naczyń,
• sposobu rozprzestrzeniania się krwi w tkankach.

Dlatego czasami stosunkowo niewielkie uszkodzenie może dawać rozległy siniak.

Z drugiej strony głębiej położony krwiak może być słabo widoczny na powierzchni skóry.

USG pozwala zajrzeć głębiej niż ocena samego wyglądu nogi.

Co robić bezpośrednio po urazie mięśnia?

Pierwszym zadaniem jest ochrona uszkodzonego miejsca przed dalszym przeciążeniem.

Jeżeli ruch wywołuje silny ból, należy przerwać trening.

W pierwszej fazie można zastosować między innymi:

• czasową ochronę miejsca urazu,
• ograniczenie czynności zwiększających ból,
• delikatną kompresję, jeżeli nie ma przeciwwskazań,
• uniesienie kończyny.

Nie należy natomiast próbować agresywnie rozciągać świeżo uszkodzonego mięśnia.

Czy świeżo naderwany mięsień trzeba rozciągać?

Nie należy intensywnie rozciągać świeżego urazu.

Jeżeli część włókien została uszkodzona, agresywne rozciąganie może dodatkowo drażnić tkankę.

Ruch powinien być wprowadzany stopniowo w zależności od:

• wielkości urazu,
• bólu,
• etapu gojenia.

Odpowiednie ćwiczenia może dobrać fizjoterapeuta.

Czy można masować naderwany mięsień?

W pierwszej fazie świeżego urazu intensywny masaż bolesnego obszaru nie jest dobrym pomysłem.

Szczególnie jeśli istnieje aktywny krwiak.

Na dalszych etapach fizjoterapeuta może wykorzystywać różne techniki pracy z tkankami, ale powinny być dostosowane do procesu gojenia.

Nie warto próbować „rozbijać” krwiaka samodzielnym mocnym masażem.

Kiedy można rozpocząć rehabilitację?

Rehabilitacja nie zawsze oznacza natychmiastowe wykonywanie ciężkich ćwiczeń.

W zależności od stopnia uszkodzenia pracę można rozpoczynać stosunkowo wcześnie, stopniowo wprowadzając odpowiednie obciążenia.

Program powinien uwzględniać:

• etap gojenia,
• ból,
• siłę,
• zakres ruchu,
• lokalizację urazu.

BODYMOVE prowadzi rehabilitację ortopedyczną między innymi po urazach sportowych.

Jak wygląda rehabilitacja naderwanego mięśnia?

Początkowo celem jest bezpieczne odzyskanie podstawowej funkcji.

Następnie stopniowo wprowadza się:

• zwiększanie zakresu ruchu,
• ćwiczenia izometryczne,
• ćwiczenia siłowe,
• pracę ekscentryczną,
• bardziej dynamiczne obciążenia.

Ostatni etap zależy od aktywności pacjenta.

Biegacz powinien odzyskać zdolność do:

• truchtu,
• szybszego biegu,
• przyspieszenia,
• sprintu.

Piłkarz dodatkowo potrzebuje:

• zmian kierunku,
• hamowania,
• kopania piłki.

Dlatego powrót do sportu nie powinien następować tylko dlatego, że mięsień przestał boleć podczas chodzenia.

Ile goi się naderwany mięsień?

Nie istnieje jeden czas gojenia dla każdego urazu.

Wpływ ma:

• wielkość uszkodzenia,
• lokalizacja,
• wiek pacjenta,
• wcześniejsze kontuzje,
• poziom aktywności,
• sposób rehabilitacji.

Niewielki uraz może wymagać stosunkowo krótkiej przerwy.

Większe naderwanie może wyłączyć sportowca z pełnej aktywności na wiele tygodni.

Dlatego zamiast kierować się wyłącznie kalendarzem warto oceniać funkcję.

Czy kontrolne USG decyduje o powrocie do sportu?

Nie powinno być jedynym kryterium.

Obraz mięśnia może nadal wykazywać zmiany, mimo że pacjent funkcjonalnie radzi sobie bardzo dobrze.

Z drugiej strony dobry obraz USG nie oznacza, że mięsień odzyskał pełną:

• siłę,
• szybkość,
• wytrzymałość,
• odporność na dynamiczne obciążenie.

Decyzja o powrocie do sportu powinna uwzględniać zarówno stan tkanek, jak i testy funkcjonalne.

Dlaczego urazy mięśni często nawracają?

Jednym z powodów jest zbyt szybki powrót do pełnego treningu.

Pacjent czuje poprawę podczas chodzenia, więc od razu próbuje wykonać sprint.

Tymczasem wymagania dla mięśnia podczas normalnego marszu są zupełnie inne niż podczas biegu z maksymalną prędkością.

Przed powrotem do sportu trzeba stopniowo odbudować:

• siłę,
• tolerancję rozciągania,
• zdolność do szybkiego generowania siły,
• odporność na zmęczenie.

Ból dokładnie w miejscu dawnego urazu

Jeżeli kilka tygodni lub miesięcy po kontuzji w tym samym miejscu nadal pojawia się:

• tkliwość,
• sztywność,
• uczucie ciągnięcia,
• ból podczas wysiłku,

warto ponownie ocenić mięsień.

USG może pomóc zobaczyć stan miejsca po wcześniejszym uszkodzeniu oraz ewentualną bliznę mięśniową.

Jednocześnie należy sprawdzić funkcję całej kończyny.

Kiedy z urazem mięśnia iść do ortopedy?

Konsultacja ortopedyczna jest szczególnie wskazana, gdy:

• doszło do gwałtownego urazu,
• występuje duży krwiak,
• mięsień jest wyraźnie osłabiony,
• pojawiła się deformacja,
• nie można normalnie chodzić,
• podejrzewane jest całkowite zerwanie,
• objawy nie poprawiają się.

Lekarz może ocenić uraz i zdecydować, czy wystarczy USG, czy potrzebna jest dodatkowa diagnostyka.

Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?

Pilnej oceny wymaga przede wszystkim poważny uraz połączony z:

• widoczną deformacją,
• bardzo silnym bólem,
• szybko narastającym dużym obrzękiem,
• zaburzeniem czucia,
• wyraźnym oziębieniem kończyny,
• brakiem możliwości wykonania podstawowego ruchu.

Nie należy wtedy czekać kilku dni wyłącznie na planowe USG.

USG mięśni po urazie w BODYMOVE

W Centrum Medycznym BODYMOVE na warszawskim Żoliborzu można wykonać USG mięśni i ścięgien w Warszawie.

Badanie wykorzystywane jest między innymi do oceny:

• urazów sportowych,
• naderwań,
• zmian przeciążeniowych,
• krwiaków,
• ścięgien,
• procesu gojenia tkanek.

W zależności od wyniku badania pacjent może również skorzystać z konsultacji ortopedycznej oraz odpowiednio dobranej rehabilitacji.

Pozwala to połączyć diagnostykę urazu z dalszym procesem powrotu do sprawności.

USG mięśni po urazie – najważniejsze informacje

USG jest bardzo przydatnym badaniem przy podejrzeniu uszkodzeń mięśni i ścięgien.

Pozwala ocenić:

• gdzie doszło do urazu,
• jak rozległe jest uszkodzenie,
• czy powstał krwiak,
• jak przebiega proces gojenia.

Przy podejrzeniu naderwania strukturalnego bardzo wartościowa może być ocena wykonywana około 36–48 godzin po urazie, kiedy zmiany związane z obrzękiem i krwawieniem mogą być lepiej widoczne.

Nie należy jednak odkładać konsultacji przy poważnych objawach.

USG jest narzędziem diagnostycznym, które powinno uzupełniać badanie pacjenta, a nie je zastępować.