Ból kolana przy klękaniu – kaletka, rzepka czy łąkotka?

Dlaczego kolano boli właśnie podczas klękania?

Klękanie jest specyficzną pozycją, ponieważ część ciężaru ciała przenoszona jest bezpośrednio przez przednią powierzchnię kolana.

Dochodzi wtedy do ucisku struktur znajdujących się przed rzepką oraz poniżej niej.

Jeżeli tkanki są:

• podrażnione,
• obrzęknięte,
• przeciążone,
• uszkodzone,

bezpośredni kontakt z twardym podłożem może powodować silny ból mimo stosunkowo niewielkich dolegliwości podczas zwykłego chodzenia.

Dlatego pacjent może normalnie:

• spacerować,
• prowadzić samochód,
• pracować,

ale nie być w stanie uklęknąć na jednej nodze.

Ból dokładnie na rzepce

Jeżeli kolano boli przede wszystkim w momencie kontaktu z podłożem, warto zwrócić uwagę na tkanki znajdujące się bezpośrednio przed rzepką.

Jedną z takich struktur jest kaletka przedrzepkowa.

Kaletka działa jak niewielka poduszka zmniejszająca tarcie pomiędzy skórą a kością.

Jeżeli jest wielokrotnie uciskana, może zostać podrażniona.

Czym jest kaletka przedrzepkowa?

Kaletka przedrzepkowa znajduje się bezpośrednio przed rzepką.

W prawidłowych warunkach zawiera niewielką ilość płynu i pozwala tkankom swobodnie przesuwać się względem siebie.

Problem może pojawić się wtedy, gdy okolica jest przez długi czas narażona na:

• ucisk,
• mikrourazy,
• bezpośrednie uderzenia.

Kaletka może zacząć produkować większą ilość płynu i zwiększyć swoją objętość.

Pacjent zauważa wtedy charakterystyczne uwypuklenie z przodu kolana.

Kto jest najbardziej narażony na ból kolana od klękania?

Problem często występuje u osób, które podczas pracy wielokrotnie klęczą.

Dotyczy to między innymi:

• brukarzy,
• glazurników,
• hydraulików,
• monterów,
• mechaników,
• ogrodników,
• pracowników budowlanych.

Długotrwały ucisk na przednią powierzchnię kolana może stopniowo drażnić kaletkę.

Nie bez powodu zapalenie kaletki przedrzepkowej bywa kojarzone właśnie z zawodami wymagającymi częstego klękania.

Kolano puchnie z przodu

Jeżeli nad rzepką lub bezpośrednio przed nią pojawia się miękkie uwypuklenie, warto sprawdzić kaletkę.

Obrzęk może być:

• niewielki,
• bardzo wyraźny,
• bolesny,
• praktycznie bezbolesny.

Pacjent czasami opisuje zmianę jako „woreczek z wodą” znajdujący się na kolanie.

Nie należy próbować samodzielnie go przebijać ani intensywnie uciskać.

Zmianę warto ocenić w badaniu.

USG kolana pozwala między innymi na ocenę kaletki przedrzepkowej i innych przestrzeni maziowych znajdujących się w okolicy stawu.

Kolano jest czerwone i gorące

To ważna sytuacja.

Jeżeli oprócz obrzęku pojawia się:

• intensywne zaczerwienienie,
• wyraźne ucieplenie,
• bardzo duża bolesność,
• gorączka,
• złe samopoczucie,

potrzebna jest pilna konsultacja lekarska.

Nie każde zapalenie kaletki ma wyłącznie charakter mechaniczny.

W określonych przypadkach trzeba wykluczyć zakażenie.

Takiego problemu nie powinno się próbować leczyć samym masażem, ćwiczeniami czy domowymi okładami.

Ból poniżej rzepki podczas klękania

Jeżeli bolesne miejsce znajduje się kilka centymetrów poniżej rzepki, przyczyną może być inna struktura.

W tej okolicy znajduje się między innymi więzadło rzepki.

Dolegliwości mogą nasilać się podczas:

• klękania,
• przysiadu,
• skakania,
• biegania,
• chodzenia po schodach.

Problem występuje szczególnie często u osób intensywnie aktywnych fizycznie.

Kolano skoczka a ból przy klękaniu

Przeciążenie więzadła rzepki określane jest potocznie jako kolano skoczka.

Dolegliwość często występuje u osób wykonujących dużą liczbę:

• wyskoków,
• sprintów,
• przysiadów,
• gwałtownych zmian kierunku.

Ból zazwyczaj znajduje się w okolicy dolnego brzegu rzepki.

Bezpośredni ucisk podczas klękania może dodatkowo zwiększać dolegliwości.

Nie oznacza to jednak, że każdy ból pod rzepką jest kolanem skoczka.

Kaletki podrzepkowe

W okolicy poniżej rzepki znajdują się również kaletki.

Mogą zostać podrażnione w wyniku:

• wielokrotnego klękania,
• przeciążenia,
• urazu.

Dlatego lokalizacja bólu kilka centymetrów poniżej rzepki nie zawsze oznacza problem samego więzadła.

W diagnostyce pomocne może być USG.

BODYMOVE podczas USG kolana ocenia między innymi kaletkę podrzepkową powierzchowną i głęboką.

Ból głęboko pod rzepką

Jeżeli problem nie występuje wyłącznie przy bezpośrednim ucisku, ale także podczas:

• przysiadu,
• schodzenia ze schodów,
• wstawania z krzesła,
• długiego siedzenia,

trzeba uwzględnić również staw rzepkowo-udowy.

Rzepka przesuwa się po powierzchni kości udowej podczas zginania i prostowania kolana.

Jeżeli staw jest przeciążony, dolegliwości mogą być odczuwane z przodu kolana.

Kolano kinomana a ból podczas klękania

Problemy stawu rzepkowo-udowego bywają określane jako tzw. kolano kinomana.

Charakterystyczne mogą być:

• ból po długim siedzeniu,
• dyskomfort podczas schodzenia ze schodów,
• ból podczas przysiadu,
• uczucie sztywności.

Jeżeli pacjent zgłasza wyłącznie ból podczas nacisku kolana o podłogę, przyczyna może znajdować się bardziej powierzchownie.

Jeżeli natomiast dolegliwości występują także podczas zginania pod obciążeniem, diagnostyka powinna obejmować cały staw.

Ból po wewnętrznej stronie kolana podczas klękania

Jeżeli ból nie znajduje się dokładnie na rzepce, lecz bardziej po stronie przyśrodkowej, możliwe przyczyny są inne.

W tej okolicy znajdują się między innymi:

• łąkotka przyśrodkowa,
• więzadło poboczne,
• przyczepy mięśni,
• gęsia stopka.

Dolegliwość może nasilać się podczas klękania szczególnie wtedy, gdy kolano jest mocno zgięte.

Gęsia stopka a ból kolana

Gęsia stopka znajduje się po wewnętrznej stronie piszczeli poniżej stawu kolanowego.

Tworzą ją przyczepy kilku mięśni.

Problem może powodować:

• ból po wewnętrznej stronie,
• tkliwość,
• dolegliwości podczas schodów,
• ból po wysiłku.

BODYMOVE prowadzi osobną terapię zapalenia gęsiej stopki.

Bolesne miejsce znajduje się jednak zazwyczaj poniżej typowej linii stawu, co może pomagać w różnicowaniu.

Czy łąkotka może boleć przy klękaniu?

Tak.

Podczas głębokiego zgięcia kolana zmienia się położenie i obciążenie łąkotek.

Jeżeli jedna z nich jest uszkodzona, pacjent może odczuwać ból podczas:

• klękania,
• głębokiego przysiadu,
• kucania,
• skręcania kolana.

Szczególnie istotne jest, czy pojawiają się dodatkowo:

• przeskakiwanie,
• blokowanie,
• ograniczenie ruchu,
• nawracający obrzęk.

BODYMOVE posiada osobną stronę dotyczącą uszkodzenia łąkotek.

Łąkotka a blokowanie kolana

Uczucie mechanicznego blokowania jest ważniejsze diagnostycznie niż sam ból.

Pacjent może opisywać:

• zatrzymanie ruchu,
• trudność z pełnym wyprostowaniem,
• „zakleszczenie” kolana,
• konieczność poruszenia nogą, aby staw ponownie zaczął działać.

Takich objawów nie należy przez wiele miesięcy ignorować.

Warto skonsultować je z ortopedą.

Ból po zewnętrznej stronie kolana

Dolegliwości podczas klękania mogą znajdować się również po stronie bocznej.

Może mieć znaczenie:

• sposób ustawienia nogi,
• wcześniejszy uraz,
• przeciążenie struktur bocznych,
• problem łąkotki bocznej.

Jeżeli ból pojawia się tylko wtedy, gdy noga jest mocno zgięta i skręcona, warto zwrócić na to uwagę podczas konsultacji.

Ból obu kolan podczas klękania

Jeżeli podobny problem występuje po obu stronach i nie było konkretnego urazu, możliwe jest przeciążenie wynikające ze sposobu wykonywania codziennych czynności.

Przykładem jest praca wymagająca wielogodzinnego klękania.

Znaczenie mogą mieć również:

• twarda powierzchnia,
• brak ochraniaczy,
• nagłe zwiększenie czasu pracy w pozycji klęczącej.

Obustronnych dolegliwości również nie należy jednak automatycznie uznawać za niegroźne, szczególnie jeżeli występują obrzęki.

Ból jednego kolana podczas klękania

Jednostronny problem częściej skłania do szukania konkretnego źródła.

Warto zastanowić się:

• czy wcześniej był uraz,
• czy kolano było operowane,
• czy jest widoczny obrzęk,
• czy boli również podczas chodzenia,
• czy pojawia się blokowanie.

Informacje te pomagają zdecydować, czy bardziej potrzebne jest USG, RTG, rezonans czy przede wszystkim badanie funkcjonalne.

Ból kolana po upadku bezpośrednio na rzepkę

Upadek na kolano może spowodować:

• stłuczenie tkanek,
• podrażnienie kaletki,
• krwiak,
• uraz kości.

Jeżeli po upadku pacjent może chodzić, ale klękanie nadal wywołuje bardzo silny ból, warto ocenić miejsce urazu.

Szczególnie jeśli dolegliwości utrzymują się przez kolejne dni.

Czy można złamać rzepkę?

Tak.

Złamanie może powstać między innymi w wyniku bezpośredniego uderzenia lub upadku.

Szczególną uwagę powinny zwrócić:

• silny ból,
• duży obrzęk,
• znaczne ograniczenie ruchu,
• problem z wyprostowaniem kolana.

W takim przypadku kluczowe jest badanie lekarskie i diagnostyka kości – zazwyczaj RTG.

USG nie zastępuje zdjęcia rentgenowskiego przy podejrzeniu złamania.

Dlaczego kolano boli przy klękaniu kilka miesięcy po urazie?

Po wcześniejszym urazie mogą pozostawać:

• nadwrażliwość tkanek,
• ograniczenie ruchomości,
• zmiany w obrębie kaletek,
• problem łąkotki,
• osłabienie mięśni.

Pacjent może już normalnie chodzić, ale dopiero próba uklęknięcia ujawnia, że tkanki nadal nie tolerują bezpośredniego nacisku.

W takim przypadku warto ocenić stan stawu i przebieg wcześniejszej rehabilitacji.

Ból kolana po operacji podczas klękania

To częsty problem szczególnie po zabiegach pozostawiających blizny z przodu kolana.

Pacjent może odczuwać:

• nadwrażliwość skóry,
• ciągnięcie blizny,
• dyskomfort przy nacisku,
• drętwienie.

Nie zawsze oznacza to problem wewnątrz stawu.

Czasami głównym źródłem dolegliwości jest tkanka bliznowata.

Rehabilitacja pooperacyjna powinna więc uwzględniać również pracę z blizną oraz stopniowe przyzwyczajanie kolana do ucisku.

Czy po endoprotezie można klękać?

Po operacji sposób powrotu do klękania powinien być zgodny z zaleceniami lekarza i fizjoterapeuty.

Sama proteza nie musi oznaczać trwałego zakazu klękania, ale bezpośredni nacisk może przez dłuższy czas być nieprzyjemny.

Znaczenie mają:

• przebieg operacji,
• blizna,
• zakres ruchu,
• siła,
• indywidualne zalecenia.

Nie warto forsować tej pozycji zbyt wcześnie.

Dlaczego klękanie na miękkim nie boli, a na twardym tak?

To bardzo cenna wskazówka.

Jeżeli problem występuje przede wszystkim podczas bezpośredniego nacisku na twardą powierzchnię, większą rolę mogą odgrywać struktury powierzchowne.

Miękkie podłoże rozkłada nacisk na większej powierzchni.

Przy problemach głębiej położonych, np. łąkotki, ból może pojawiać się niezależnie od tego, czy kolano dotyka miękkiego czy twardego podłoża, szczególnie przy głębokim zgięciu.

Czy ochraniacze na kolana pomagają?

U osób, które muszą zawodowo długo klęczeć, dobrze dobrane ochraniacze mogą zmniejszać nacisk na przednią powierzchnię stawu.

Mogą być przydatne np. u:

• glazurników,
• brukarzy,
• monterów.

Nie rozwiązują jednak już istniejącego problemu.

Jeżeli kaletka jest znacznie obrzęknięta albo kolano regularnie boli, warto najpierw ustalić przyczynę.

Czy kolano można „rozklękać”?

Próba przyzwyczajania bolesnej, podrażnionej kaletki do coraz większego ucisku nie zawsze jest dobrym rozwiązaniem.

Jeżeli bezpośredni nacisk powoduje ostry ból, warto czasowo go ograniczyć.

Powrót do klękania można następnie wprowadzać stopniowo.

Nie oznacza to jednak konieczności całkowitego unikania tej pozycji przez resztę życia.

Czy trzeba przestać ćwiczyć?

Niekoniecznie.

Jeżeli ból pojawia się wyłącznie podczas klękania, możliwe może być wykonywanie wielu innych aktywności.

Można czasowo ograniczyć ruchy bezpośrednio drażniące staw i pozostawić te, które są dobrze tolerowane.

Przy bólu związanym z przeciążeniem więzadła rzepki rehabilitacja wręcz często wymaga stopniowych ćwiczeń siłowych.

Czy przysiady są bezpieczne?

To zależy od przyczyny.

Jeżeli problemem jest wyłącznie powierzchowna kaletka podrażniana naciskiem o podłoże, sam przysiad może być prawie bezbolesny.

Jeżeli natomiast dolegliwości wynikają z:

• stawu rzepkowo-udowego,
• więzadła rzepki,
• łąkotki,

przysiad może również prowokować objawy.

Nie należy więc automatycznie zakazywać wszystkich ćwiczeń.

Kiedy warto wykonać USG kolana?

USG kolana może być szczególnie pomocne, gdy występuje:

• miejscowy obrzęk,
• ból z przodu stawu,
• podejrzenie problemu kaletki,
• ból więzadła rzepki,
• przewlekła tkliwość,
• wysięk,
• dolegliwości po urazie.

Badanie pozwala ocenić wiele powierzchownych struktur odpowiedzialnych właśnie za ból podczas klękania.

Co można zobaczyć w USG przy bólu podczas klękania?

Lekarz może ocenić między innymi:

• kaletkę przedrzepkową,
• kaletkę podrzepkową powierzchowną,
• kaletkę podrzepkową głęboką,
• więzadło rzepki,
• ścięgno mięśnia czworogłowego,
• powierzchowne części łąkotek,
• obecność płynu,
• inne tkanki miękkie.

Dlatego USG dobrze odpowiada na wiele pytań związanych z bólem przedniej części kolana.

Czy USG pokaże łąkotkę?

W USG można oceniać części łąkotek znajdujące się bliżej powierzchni.

Nie wszystkie uszkodzenia są jednak dobrze widoczne.

Jeżeli występują typowe objawy mechaniczne, takie jak blokowanie, a USG nie daje odpowiedzi, lekarz może zalecić rezonans.

Kiedy potrzebny jest rezonans?

Rezonans magnetyczny może być szczególnie przydatny przy podejrzeniu:

• głębszego uszkodzenia łąkotki,
• chrząstki,
• więzadeł krzyżowych,
• innych struktur wewnątrzstawowych.

Nie każdy ból przy klękaniu wymaga jednak MRI.

Jeżeli źródłem problemu jest powierzchowna kaletka, często znacznie prostsze badanie dostarcza wystarczających informacji.

USG czy RTG?

Jeżeli problem dotyczy tkanek miękkich, bardziej przydatne może być USG.

Jeżeli natomiast wystąpił:

• silny uraz,
• podejrzenie złamania,
• problem kostny,
• zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe,

większe znaczenie może mieć RTG.

Czasami oba badania wzajemnie się uzupełniają.

Kiedy iść do ortopedy?

Konsultację ortopedyczną warto rozważyć szczególnie, gdy:

• kolano jest znacznie obrzęknięte,
• doszło do urazu,
• staw się blokuje,
• nie można go w pełni wyprostować,
• ból utrzymuje się mimo ograniczenia przeciążeń.

Lekarz może zbadać staw i dobrać odpowiednią diagnostykę.

Kiedy można zacząć od fizjoterapeuty?

Jeżeli problem rozwijał się stopniowo, nie było poważnego urazu i nie występuje duży obrzęk, pomocna może być konsultacja fizjoterapeutyczna.

Podczas rehabilitacji kolana można ocenić między innymi:

• ruchomość,
• siłę,
• sposób wykonywania przysiadu,
• stabilność kończyny,
• tolerancję stawu na obciążenie.

Przy przeciążeniach terapia może następnie stopniowo przygotowywać kolano do normalnej pracy.

Jak rehabilituje się bolące kolano?

Nie istnieje jeden program odpowiedni dla każdego bólu.

Przy problemie kaletki najważniejsza może być początkowo modyfikacja bezpośredniego ucisku.

Przy przeciążeniu więzadła rzepki ważne będzie stopniowe ćwiczenie jego tolerancji na obciążenie.

Po urazie łąkotki rehabilitacja może obejmować pracę nad:

• ruchem,
• siłą,
• stabilnością,
• funkcją kończyny.

Dlatego prawidłowe rozpoznanie źródła problemu ma duże znaczenie.

Jak wrócić do klękania?

Jeżeli stan tkanek na to pozwala, powrót można stopniować.

Można rozpocząć od:

1. bardzo miękkiej powierzchni,
2. częściowego przenoszenia ciężaru,
3. krótkiego czasu klękania,
4. stopniowego zwiększania nacisku,
5. powrotu do twardszego podłoża.

Jeżeli każdy kolejny etap powoduje wyraźny wzrost bólu i obrzęku, warto ponownie ocenić staw.

Czy ból może utrzymywać się miesiącami?

Tak.

Szczególnie jeśli czynnik powodujący przeciążenie występuje każdego dnia.

Przykładowo osoba zawodowo klęcząca przez kilka godzin może stale drażnić kaletkę, nawet jeśli wieczorem stosuje różne środki przeciwbólowe.

W takim przypadku ważne jest nie tylko zmniejszanie bólu, ale również ograniczenie powtarzającego się czynnika drażniącego.

Kiedy kolano wymaga pilnej pomocy?

Szybszej konsultacji wymaga:

• znaczny obrzęk po urazie,
• widoczna deformacja,
• brak możliwości obciążenia nogi,
• niemożność wyprostowania stawu,
• duży krwiak.

Pilnej oceny wymaga również kolano:

• bardzo czerwone,
• gorące,
• silnie obrzęknięte,

szczególnie jeżeli jednocześnie występuje gorączka lub złe samopoczucie.

Ból kolana przy klękaniu – co może być przyczyną?

Najprościej można zwrócić uwagę na miejsce bólu.

Ból dokładnie na powierzchni rzepki + obrzęk przed kolanem
może kierować uwagę na kaletkę przedrzepkową.

Ból poniżej rzepki
może pochodzić z więzadła rzepki albo kaletek podrzepkowych.

Ból głęboko w stawie podczas klękania i przysiadu
może wymagać oceny łąkotki lub innych struktur wewnątrzstawowych.

Ból po wewnętrznej stronie poniżej kolana
może być związany między innymi z gęsią stopką.

Nie powinno się jednak stawiać diagnozy wyłącznie na podstawie miejsca bólu.

W Centrum Medycznym BODYMOVE na warszawskim Żoliborzu można wykonać USG kolana, skorzystać z konsultacji ortopedycznej oraz rozpocząć odpowiednio dobraną rehabilitację kolana.