Czym jest fala uderzeniowa?
Fala uderzeniowa, określana również skrótem ESWT, to metoda wykorzystująca energię akustyczną przekazywaną do tkanek za pomocą specjalnej głowicy.
Podczas zabiegu fizjoterapeuta lokalizuje obszar wymagający terapii, nakłada na skórę żel i przykłada aplikator urządzenia.
Impulsy przekazywane są do leczonego miejsca przez kilka minut.
Fala uderzeniowa wykorzystywana jest przede wszystkim w leczeniu niektórych przewlekłych dolegliwości przeciążeniowych dotyczących:
- ścięgien,
- przyczepów ścięgnistych,
- rozcięgna podeszwowego,
- struktur mięśniowo-ścięgnistych.
Więcej informacji o samej metodzie znajduje się na stronie fala uderzeniowa w Warszawie.
Jak działa fala uderzeniowa?
Celem terapii nie jest wyłącznie chwilowe zmniejszenie bólu.
Impulsy akustyczne oddziałujące na tkanki mogą pobudzać lokalne procesy biologiczne związane z przebudową i regeneracją.
W zależności od leczonego problemu fala może być stosowana w celu wspomagania leczenia zmian dotyczących ścięgien i ich przyczepów oraz przewlekłych dolegliwości przeciążeniowych.
Dlatego najczęściej nie wykonuje się jednego przypadkowego zabiegu.
Organizm potrzebuje czasu na reakcję biologiczną, a terapia zwykle prowadzona jest etapami.
Po ilu zabiegach fali uderzeniowej można poczuć poprawę?
To jedno z najczęstszych pytań pacjentów.
W praktyce część osób zauważa zmniejszenie bólu już po 2–3 zabiegach, ale nie należy traktować tego jako gwarancji.
W przypadku niektórych dolegliwości potrzebna jest seria około:
4–6 zabiegów, a czasami więcej.
Na liczbę sesji wpływa przede wszystkim charakter problemu.
Inaczej może reagować świeża tendinopatia, inaczej dolegliwość utrzymująca się od kilku miesięcy, a jeszcze inaczej wieloletnia ostroga piętowa z dużymi zmianami przeciążeniowymi.
Dlatego odpowiedź na pytanie „ile zabiegów potrzebuję?” powinna być ustalana indywidualnie.
Czy po pierwszej fali uderzeniowej powinno być lepiej?
Może, ale nie musi.
Niektórzy pacjenci odczuwają poprawę już po pierwszej sesji.
U innych przez pierwsze dni zmiana jest niewielka, a zauważalna poprawa pojawia się dopiero po kolejnych zabiegach.
Możliwa jest również przejściowa tkliwość leczonego miejsca bezpośrednio po terapii.
Brak spektakularnego efektu po jednej wizycie nie oznacza więc automatycznie, że metoda nie działa.
Warto oceniać efekt całej zaplanowanej serii i jednocześnie obserwować:
- poziom bólu,
- zakres ruchu,
- tolerancję wysiłku,
- możliwość wykonywania codziennych czynności.
Jak często wykonuje się falę uderzeniową?
Zabiegów zazwyczaj nie wykonuje się codziennie.
Pomiędzy kolejnymi sesjami pozostawia się odstęp pozwalający tkankom zareagować na zastosowany bodziec.
Dokładną częstotliwość ustala specjalista.
Zależnie od problemu zabiegi mogą być wykonywane np. co kilka dni.
Nie ma więc sensu samodzielnie zagęszczać terapii w przekonaniu, że „więcej fali” automatycznie oznacza szybszy efekt.
Na jakie problemy najczęściej stosuje się falę uderzeniową?
Jednym z najlepiej znanych zastosowań są przewlekłe problemy przeciążeniowe narządu ruchu.
Fala uderzeniowa może być wykorzystywana między innymi przy:
- ostrodze piętowej i dolegliwościach rozcięgna podeszwowego,
- tendinopatii ścięgna Achillesa,
- łokciu tenisisty,
- łokciu golfisty,
- kolanie skoczka,
- wybranych dolegliwościach barku,
- przewlekłych przeciążeniach ścięgien.
Nie oznacza to jednak, że każda osoba z bólem tych okolic automatycznie kwalifikuje się do zabiegu.
Najpierw warto wiedzieć, co rzeczywiście powoduje dolegliwości.
Fala uderzeniowa na ostrogę piętową
Ból pięty jest jednym z najczęstszych powodów wykonywania zabiegów.
Pacjenci opisują często:
- silny ból przy pierwszych krokach rano,
- ból po dłuższym siedzeniu,
- kłucie w pięcie podczas chodzenia,
- pogorszenie po dłuższym wysiłku.
Przy dolegliwościach związanych z rozcięgnem podeszwowym fala uderzeniowa może być jednym z elementów leczenia.
BODYMOVE stosuje ją między innymi przy ostrodze piętowej.
Warto jednak pamiętać, że terapia nie powinna ograniczać się wyłącznie do zabiegów.
Znaczenie mogą mieć również:
- obciążenia stopy,
- zakres ruchu stawu skokowego,
- napięcie mięśni łydki,
- sposób chodzenia,
- obuwie,
- odpowiednio dobrane wkładki ortopedyczne.
Ile zabiegów fali uderzeniowej na ostrogę piętową?
Nie ma sztywnej liczby odpowiedniej dla wszystkich.
W BODYMOVE typowa terapia często obejmuje około kilku sesji, a w przypadku ostrogi piętowej na stronie placówki wskazywana jest możliwość wyraźnej poprawy po serii około pięciu zabiegów.
Przewlekłe dolegliwości mogą jednak wymagać dłuższego postępowania.
Jeżeli ból pięty utrzymuje się mimo wykonania całej serii, warto ponownie ocenić diagnozę oraz pozostałe czynniki mogące podtrzymywać problem.
Fala uderzeniowa na ścięgno Achillesa
Drugim częstym wskazaniem są przewlekłe problemy dotyczące ścięgna Achillesa.
Dolegliwości mogą obejmować:
- poranną sztywność,
- ból podczas pierwszych kroków,
- ból przy bieganiu,
- ból przy wspięciu na palce,
- tkliwość ścięgna.
BODYMOVE wykorzystuje falę uderzeniową jako jeden z elementów leczenia dolegliwości ścięgna Achillesa.
W przypadku tendinopatii bardzo ważne jest jednak również odpowiednie dawkowanie obciążenia.
Sam zabieg bez zmiany sposobu treningu może nie rozwiązać przyczyny przeciążenia.
Czy przy Achillesie wystarczy sama fala uderzeniowa?
Najczęściej lepszym rozwiązaniem jest terapia kompleksowa.
Poza zabiegami znaczenie mogą mieć:
- ćwiczenia wzmacniające,
- stopniowe zwiększanie obciążeń,
- modyfikacja treningu,
- analiza przyczyn przeciążenia,
- praca nad ruchomością,
- odpowiednio dobrane wkładki.
Fala może więc wspomóc leczenie, ale nie powinna automatycznie zastępować aktywnej rehabilitacji.
Fala uderzeniowa na łokieć tenisisty
Łokieć tenisisty nie dotyczy wyłącznie osób grających w tenisa.
Dolegliwość często pojawia się u osób wykonujących powtarzalne ruchy ręką – podczas pracy przy komputerze, majsterkowania czy pracy fizycznej.
Typowym objawem jest ból po zewnętrznej stronie łokcia.
Może się nasilać podczas:
- podnoszenia przedmiotów,
- zaciskania dłoni,
- pracy myszką,
- odkręcania słoika,
- wykonywania ruchów nadgarstkiem.
W terapii łokcia tenisisty BODYMOVE wykorzystuje między innymi falę uderzeniową.
Na stronie placówki wskazano, że część pacjentów odczuwa poprawę po 2–3 zabiegach, a typowa seria może obejmować około 5–6 sesji.
Fala uderzeniowa na kolano skoczka
Kolano skoczka jest przeciążeniową dolegliwością dotyczącą więzadła rzepki.
Problem często występuje u:
- biegaczy,
- siatkarzy,
- koszykarzy,
- osób wykonujących dużą liczbę wyskoków,
- osób intensywnie trenujących nogi.
Charakterystyczny jest ból pod rzepką, szczególnie podczas:
- skakania,
- przysiadu,
- biegania,
- schodzenia ze schodów.
W leczeniu kolana skoczka fala może być łączona z odpowiednio dobraną rehabilitacją.
BODYMOVE wskazuje, że przy mniej zaawansowanych problemach wyraźną poprawę można obserwować po około pięciu zabiegach.
Czy fala uderzeniowa działa na każdy ból barku?
Nie.
„Ból barku” nie jest jedną diagnozą.
Źródłem dolegliwości mogą być między innymi:
- ścięgna stożka rotatorów,
- kaletka,
- staw,
- odcinek szyjny kręgosłupa,
- problem neurologiczny.
Fala uderzeniowa może znaleźć zastosowanie w niektórych przewlekłych problemach ścięgnistych i zmianach ze zwapnieniami.
Jeżeli natomiast ból pochodzi np. z podrażnienia nerwu w kręgosłupie szyjnym, kierowanie fali w bark nie rozwiąże problemu.
Dlatego przed terapią znaczenie ma prawidłowe rozpoznanie.
Fala uderzeniowa skupiona czy radialna?
W fizjoterapii stosowane są różne rodzaje fali uderzeniowej.
BODYMOVE oferuje zarówno klasyczną falę radialną, jak i falę uderzeniową skupioną.
Fala radialna
Energia rozchodzi się bardziej powierzchownie i na większym obszarze.
Może być stosowana między innymi przy zmianach obejmujących większą powierzchnię tkanek.
Fala skupiona
Pozwala precyzyjniej kierować energię do określonego miejsca i oddziaływać na struktury położone głębiej.
Nie oznacza to jednak, że skupiona fala jest zawsze „lepsza”.
Wybór zależy od:
- lokalizacji problemu,
- rodzaju leczonej tkanki,
- głębokości zmiany,
- celu terapii.
BODYMOVE posiada również osobny materiał porównujący falę skupioną i radialną.
Czy fala uderzeniowa boli?
Odczucia podczas zabiegu są indywidualne.
Pacjent może czuć:
- intensywne pulsowanie,
- uderzenia,
- miejscową tkliwość,
- dyskomfort.
Szczególnie bolesne może być bezpośrednie opracowywanie bardzo wrażliwego miejsca.
Parametry zabiegu można jednak dostosować do tolerancji pacjenta.
Dyskomfort zwykle trwa tylko podczas stosowania aplikatora.
Ile trwa jeden zabieg?
Zabieg jest stosunkowo krótki.
Samo działanie urządzenia na jedną okolicę może trwać kilka minut.
Czas wizyty zależy jednak również od:
- lokalizacji problemu,
- rodzaju urządzenia,
- liczby leczonych obszarów,
- dodatkowych elementów terapii.
Krótki czas zabiegu nie oznacza, że można wykonywać dowolną liczbę sesji w krótkim odstępie.
Znaczenie ma odpowiednia przerwa między kolejnymi bodźcami.
Czy po zabiegu można normalnie chodzić?
W większości przypadków pacjent po zabiegu może normalnie funkcjonować.
Nie oznacza to jednak, że bezpośrednio po terapii należy wykonywać bardzo intensywny trening leczonego obszaru.
W miejscu zabiegu może pojawić się:
- tkliwość,
- niewielkie zaczerwienienie,
- uczucie podrażnienia.
Aktywność powinna być dostosowana do leczonego problemu oraz zaleceń fizjoterapeuty.
Czy po fali uderzeniowej ból może chwilowo się zwiększyć?
Tak.
U części pacjentów bezpośrednio po zabiegu leczone miejsce może być bardziej tkliwe.
Nie musi to oznaczać pogorszenia problemu.
Jeżeli jednak ból jest bardzo silny, długo się utrzymuje albo pojawiają się nietypowe objawy, warto poinformować osobę prowadzącą terapię.
Dlaczego fala nie pomogła po 5 zabiegach?
Powodów może być kilka.
Nieprawidłowe rozpoznanie
Jeżeli fala została zastosowana na miejsce bólu, ale prawdziwe źródło problemu znajduje się gdzie indziej, efekt może być słaby.
Problem jest bardzo przewlekły
Dolegliwości trwające przez wiele miesięcy lub lat mogą wymagać bardziej rozbudowanego postępowania.
Pacjent nadal przeciąża tkankę
Przykładowo wykonuje falę na Achillesa, ale pomiędzy zabiegami nadal biega codziennie mimo wyraźnego bólu.
Brakuje rehabilitacji
W wielu tendinopatiach tkankę trzeba stopniowo ponownie przygotować do obciążenia.
Istnieje inna choroba
Nie każdy ból ścięgna, pięty czy barku jest typową zmianą przeciążeniową.
Jeżeli efekt terapii jest niewielki, warto ponownie ocenić diagnozę.
Czy fala uderzeniowa zastępuje rehabilitację?
Najczęściej nie.
To jedna z najważniejszych rzeczy, o których należy pamiętać.
Zabieg może wpływać na bolesną tkankę, ale nie poprawi samodzielnie:
- siły mięśni,
- stabilizacji,
- techniki biegu,
- kontroli ruchu,
- tolerancji na obciążenie,
- biomechaniki kończyny.
Dlatego przy wielu problemach najlepsze rezultaty daje połączenie terapii zabiegowej z odpowiednio dobraną rehabilitacją.
Fala uderzeniowa i ćwiczenia – dlaczego warto je łączyć?
Przykładowo pacjent z tendinopatią Achillesa może po serii zabiegów mieć znacznie mniejszy ból.
Jeżeli jednak natychmiast wróci do wcześniejszej liczby kilometrów biegowych bez przygotowania ścięgna, problem może powrócić.
Dlatego rehabilitacja powinna stopniowo zwiększać tolerancję tkanki na obciążenie.
Podobna zasada dotyczy:
- łokcia tenisisty,
- kolana skoczka,
- problemów ścięgna Achillesa,
- części dolegliwości barku.
Czy fala uderzeniowa jest dobra na świeży uraz?
Nie jest to zabieg stosowany automatycznie po każdym świeżym urazie.
Przy nagłym:
- naderwaniu mięśnia,
- skręceniu,
- dużym krwiaku,
- podejrzeniu złamania
najpierw potrzebna jest prawidłowa diagnostyka.
Fala uderzeniowa kojarzona jest przede wszystkim z leczeniem określonych zmian przeciążeniowych i przewlekłych problemów tkanek miękkich.
Dlatego nie warto umawiać zabiegu tylko dlatego, że „coś boli”.
Czy przed falą potrzebne jest USG?
Nie zawsze.
W wielu przypadkach doświadczony fizjoterapeuta lub lekarz jest w stanie na podstawie badania klinicznego określić najbardziej prawdopodobne źródło dolegliwości.
Jeżeli jednak objawy są nietypowe albo istnieje podejrzenie:
- uszkodzenia ścięgna,
- naderwania,
- zwapnienia,
- innej zmiany strukturalnej,
pomocne może być USG narządu ruchu.
BODYMOVE oferuje również USG ortopedyczne.
Czy warto zrobić falę uderzeniową „na próbę”?
Lepszym podejściem jest najpierw ustalić, co jest leczone.
Sam fakt występowania bólu nie jest wystarczającym wskazaniem.
Przykładowo ból pięty może wynikać z:
- problemu rozcięgna podeszwowego,
- ścięgna Achillesa,
- przeciążenia,
- urazu,
- podrażnienia nerwu,
- innej choroby.
Dlatego zabieg powinien odpowiadać rozpoznaniu, a nie tylko lokalizacji bólu.
Kiedy fala uderzeniowa ma największy sens?
Terapia może być szczególnie przydatna wtedy, gdy:
- występuje dobrze zidentyfikowany problem przeciążeniowy,
- dolegliwość utrzymuje się od dłuższego czasu,
- zastosowane dotychczas leczenie nie przyniosło wystarczającego efektu,
- zabieg jest elementem szerszego planu rehabilitacji,
- nie występują przeciwwskazania do terapii.
Najważniejsze jest więc odpowiednie zakwalifikowanie pacjenta.
Kiedy fala uderzeniowa może nie wystarczyć?
Jeżeli problem wynika przede wszystkim z nieprawidłowego obciążania tkanki, a pacjent niczego nie zmienia w swojej aktywności, efekt zabiegu może być ograniczony.
Podobnie w przypadku znacznego uszkodzenia strukturalnego samo wykonanie kilku zabiegów może nie rozwiązać problemu.
W niektórych sytuacjach potrzebne mogą być:
- ćwiczenia,
- terapia manualna,
- zmiana obciążeń,
- wkładki ortopedyczne,
- dodatkowa diagnostyka,
- konsultacja ortopedyczna.
Czy fala uderzeniowa jest bezpieczna?
Jest metodą nieinwazyjną, ale podobnie jak inne zabiegi medyczne i fizjoterapeutyczne ma określone przeciwwskazania.
Dlatego przed rozpoczęciem terapii specjalista powinien zebrać informacje dotyczące stanu zdrowia pacjenta.
O przeciwwskazaniach trzeba poinformować terapeutę szczególnie w przypadku:
- określonych zaburzeń krzepnięcia,
- stosowania niektórych leków przeciwkrzepliwych,
- ciąży,
- aktywnych procesów chorobowych w leczonym miejscu,
- świeżych poważnych urazów.
Ostateczna kwalifikacja zależy od lokalizacji zabiegu i stanu zdrowia pacjenta.
Czy fala uderzeniowa działa od razu?
Część działania przeciwbólowego może być odczuwana stosunkowo szybko.
Pełny efekt związany z przebudową tkanek może jednak rozwijać się stopniowo.
Dlatego skuteczności nie powinno się oceniać tylko kilka minut po zejściu z leżanki.
Warto obserwować funkcję leczonego obszaru przez kolejne tygodnie.
Przykładowo ważniejsze od pytania:
„Czy dzisiaj boli o jeden punkt mniej?”
może być:
„Czy po kilku tygodniach jestem w stanie przejść dłuższy dystans bez bólu?”
Fala uderzeniowa – po ilu zabiegach warto ocenić efekt?
Pierwszą ocenę można przeprowadzić już po kilku sesjach.
Jeżeli po 2–3 zabiegach pojawia się poprawa, zwykle kontynuuje się zaplanowaną serię.
Po około 4–6 sesjach można znacznie lepiej ocenić reakcję organizmu.
Jeżeli mimo pełnej terapii nie występuje żadna poprawa, warto ponownie zadać pytanie:
czy leczymy właściwą strukturę i czy fala jest odpowiednią metodą w tym przypadku?
Nie zawsze rozwiązaniem jest wykonywanie kolejnych kilkunastu zabiegów.
Fala uderzeniowa w BODYMOVE
W Centrum Medycznym BODYMOVE na warszawskim Żoliborzu dostępna jest zarówno klasyczna fala uderzeniowa, jak i fala skupiona.
Metoda wykorzystywana jest między innymi w terapii takich problemów jak:
- ostroga piętowa,
- przeciążenia ścięgna Achillesa,
- łokieć tenisisty,
- kolano skoczka,
- wybrane przewlekłe problemy ścięgien.
W zależności od dolegliwości terapia może być łączona z odpowiednio dobraną rehabilitacją oraz innymi metodami fizjoterapeutycznymi.
Fala uderzeniowa – najważniejsze informacje
Nie istnieje jedna liczba zabiegów odpowiednia dla każdego problemu.
U części pacjentów pierwszą poprawę można zauważyć po 2–3 sesjach, natomiast typowa terapia często składa się z około 4–6 zabiegów.
Najważniejsza nie jest jednak sama liczba wizyt.
Znaczenie ma:
- prawidłowa diagnoza,
- właściwe dobranie rodzaju fali,
- odpowiednie parametry zabiegu,
- rehabilitacja,
- modyfikacja przeciążeń,
- stopniowy powrót do aktywności.
Jeżeli zabieg został prawidłowo dobrany, fala uderzeniowa może być wartościowym elementem leczenia przewlekłych dolegliwości przeciążeniowych.
/ Blog / 
